تبلیغات
اشعار زیبا - مطالب عطار

اشعار زیبا

شعر فقط شعر فارسی:)

زندگی نامه ی عطار نیشابوری

زندگی نامه

زندگینامه عطار نیشابوری




عطار از شعرا و نویسندگان قرن ششم هجری قمری است. 

نام اصلی او "فرید الدین ابوحامد" بوده است و اطلاع دقیقی از سال تولد او در دست نیست و تاریخ ولادتش را از سال 513 هجری قمری تا 537 هجری قمری دانسته اند. 

عطار در روستای "کدکن" که یکی از دهات نیشابور بود به دنیا آمد و از دوران کودکی او جزئیات خاصی در دست نیست. 

پدر عطار به شغل عطاری (دارو فروشی) مشغول بوده و "فریدالدین" هم پس از مرگ پدرش به همین شغل روی آورد. 

عطار علاوه بر دارو فروشی به کار طبابت هم مشغول بود و خود در این مورد می گوید: 

به داروخانه پانصد شخص بودند ----- که در هر روز نبضم می نمودند 




آنچه مسلم است عطار در اواسط عمر خود دچار تحولی روحی شد و به عرفان روی آورده است. 

در مورد چگونگی این انقلاب روحی داستانهایی وجود دارد که درستی آنها از نظر تاریخی معلوم نیست ولی معروف ترین آنها این است که روزی عطار در دکان خود مشغول به معامله بود که درویشی به آنجا رسید و چند بار با گفتن جمله چیزی برای خدا بدهید از عطار کمک خواست ولی او به درویش چیزی نداد . 

درویش به او گفت : ای خواجه تو چگونه می خواهی از دنیا بروی؟ 

عطار گفت : همانگونه که تو از دنیا می روی . درویش گفت :تو مانند من می توانی بمیری؟ عطار گفت : بله ، درویش کاسه چوبی خود را زیر سر نهاد و با گفتن کلمه الله از دنیا رفت. 

عطار چون این را دید شدیدا" منقلب گشت و از دکان خارج شد و راه زندگی خود را برای همیشه تغییر داد. 

او بعد از مشاهده حال درویش دست از کسب و کار کشید و به خدمت عارف رکن الدین رفت که در آن زمان عارف معروفی بود و به دست او توبه کرد و به ریاضت و مجاهدت با نفس مشغول شد و چند سال در خدمت این عارف بود. 

عطار سپس قسمتی از عمر خود را به رسم سالکان طریقت در سفر گذراند و از مکه تا ماورالنهر به مسافرت پرداخت و در این سفرها بسیاری از مشایخ و بزرگان زمان خود را زیارت کرد. 

در مورد مرگ عطار نیز روایت های مختلفی وجود دارد و بعضی می گویند که او در حمله مغولان به شهر نیشابور به دست یک سرباز مغول کشته شد و زمان مرگ او احتمالاً بین سالهای 627 یا 632 هجری قمری بوده است. 

آرامگاه عطار در نزدیکی شهر نیشابور واقع شده است. 



ویژگی های آثار


عطار شاعری است که شیفته عرفان و تصوف است. کلام عطار ساده گیر است. او با سوز و گداز سخن می گوید و اگر چه در فن شاعری به پای استادانی چونسنایی نمی رسد ولی سادگی گفتار او وقتی با دل سوختگی همراه می شود بسیار تأثیرگذار است. 

عطار در مثنوی "منطق الطیر" با بیان رموز عرفان، سالک این راه را قدم به قدم تا مقصود می برد. 

عطار در سرودن غزل های عرفانی نیز بسیار توانا است و اندیشه ژرف او به بهترین شکل در این اشعار نمود یافته است. 

عطار برای بیان مقصود خود از همه چیز از جمله تمثیلات و حکایت هایی که حیوانات قهرمان آن هستند بهره جسته است و امروزه می توان مثنوی "منطق الطیر" را یکی از مهمترین فابل ها در ادب فارسی دانست. 

بدون شک عطار سرمایه های عرفانی شعر فارسی را - که سنایی آغازگر آن است- به کمال رساند و به راستی می توان گفت که عطار راه را برای کسانی چونمولوی باز کرده است. 

عطار از معدود شاعرانی است که در طول زندگی خود هرگز زبان به مدح کسی نگشود و هیچ شعری از او که در آن امیر پادشاهی را ستوده باشد یافت نمی شود. 

آثار


دیوان اشعار: 

1- مجموعه قصاید و غزلیات عطار، که بیشتر آنها عرفانی و دارای مضمونهای بلند صوفیانه است به نام "دیوان عطار" چند بار چاپ شده است. 

از میان مثنویهایی که بی گمان از اوست می توان به این آثار اشاره کرد: 



تصویر
2- منطق الطیر 

این مثنوی، که حدود 4600 بیت دارد مهم ترین و برجسته ترین مثنوی عطار و یکی از مشهورترین مثنویهای تمثیلی فارسی است. 

این کتاب که در واقع می توان آن را "حماسه ای عرفانی" نامید، عبارت است از داستان گروهی از مرغان که برای جستن و یافتن سیمرغ – که پادشاه آنهاست- به راهنمایی هدهد به راه می افتند و در راه از هفت مرحله سهمگین می گذرند. 

در هر مرحله گروهی از مرغان از راه باز می مانند و به بهانه هایی یا پس می کشند تا این که، پس از عبور از این مراحل هفتگانه که بی شباهت به هفت خان در داستان "رستم" نیست، سرانجام از این گروه انبوه مرغان که در جستجوی "سیمرغ" بودند تنها "سی مرغ" باقی می مانند و چون به خود می نگرند در می یابند که آنچه بیرون از خود می جسته اند- سیمرغ- اینک در وجود خود آنهاست. 

منظور عطار از مرغان، سالکان راه و از "سی مرغ" مردان خدا جویی است که پس از عبور از مراحل هفت گانه سلوک – یعنی طلب، عشق، معرفت، استغنا، توحید، حیرت، فقر و فنا- سرانجام حقیقت را در وجود خویش کشف می کنند. 

3- الهی نامه 

این منظورمه در واقع مجموعه ای است از قصه های گوناگون کوتاه و مبتنی بر گفت و شنود پدری با پسران جوان خود که بیهود در جستجوی چیزهایی برآمده اند که حقیقت آن با آنچه عامه مردم از آن می فهمند تفاوت دارد. 

4- مصیبت نامه 

از دیگر منظومه های مهم عطار مصیبت نامه است که در بیان مصیبت ها و گرفتاری های روحانی سالک و مشتمل است بر حکایت های فرعی بسیار که هر کدام از آنها جذاب و خواندنی است. 

در این منظومه شیخ نیشابور خواننده را توجه می دهد که فریفته ظاهر نشود و از ورای لفظ و ظواهر امر، به حقیقت و معنی اشیا پی ببرد. 

5- مختار نامه 

عطار یکی از شاعرانی است که به سرودن رباعیات استوار و عمیق عارفانه و متفکرانه مشهور بوده است. 

رباعیات وی گاهی با رباعیات خیام، او بسیار نزدیک شده و همین امر سبب گردیده است که بسیاری از آنها را بعدها به خیام نسبت دهند و در مجموعه ترانه های وی به ثبت برسانند. 

همین آمیزش و نزدیکی فکر و اندیشه، کار تمیز و تفکیک ترانه های این دو شاعر بزرگ نیشابوری را دشوار کرده است. 

6- تذکرة الاولیا 

عطار از آغاز جوانی به سرگذشت عارفان و مقامات اولیای تصوف دلبستگی زیادی داشته است. 

همین علاقه سبب شده است که او سرگذشت و حکایات مربوط به نودو هفت تن از اولیا و مشایخ تصوف را در کتابی به نام تذکرة الاولیا گردآوری کند. 

بیش از او در کتاب کشف المحجوب هجویری و طبقات الصوفیه عبدالرحمان سُلَمی نیز چنین کاری صورت گرفته است. اگر چه این دو کتاب به علت قدیمی تر بودن همیت دارند ولی تذکرة الاولیای عطار، نزد فارسی زبانان شهرت بیشتری پیدا کرده است. این کتاب در سالهای آخر سده ششم یا سالهای آغاز سده هفتم هجری تألیف شده است. 

------------- 

نمونه آثار


نمونه ای از شعر عطار 

دریغا 

ندارد درد ما درمان دریغا ----- بماندم بی سرو سامان دریغا 

در این حیرت فلک ها نیز دیری است----- که میگردند سرگردان دریغا 

رهی بس دور میبینم در این ره----- نه سر پیدا و نه پایان دریغا 

چو نه جانان بخواهد ماند و نه جان----- ز جان دردا و از جانان دریغا 

پس از وصلی که همچون یاد بگذشت ----- در آمد این غم هجران دریغا 







موضوع: زندگی نامه، عطار،

[ چهارشنبه 10 دی 1393 ] [ 09:23 ق.ظ ] [ محمد امین مرادی ]

[ نظرات() ]

قصیده از عطار

قصیدهٔ شمارهٔ ۱۰          
          چـرخ مـردم خـوار اگـر روزی دو مـردم‌پـرور اسـت
          نــیــســت از شــفـقـت مـگـر پـرواری او لـاغـر اسـت
          زان فــلــک هــنــگــامــه مـی‌سـازد بـه بـازی خـیـال
          کـاخـتـران چـون لـعـبـتـانـند و فلک چون چادر است
          عــاقــبــت هــنــگـامـهٔ او سـرد خـواهـد شـد از آنـک
          مـرگ ایـن هـنـگـامـه را چـون وامـخـواهـی بر در است
          در جـهـان مـنـگـر اگـرچـه کـار و بـاری حـاصل است
          کـاخـریـن روزی بـه سـر بـاریـش مـرگی درخور است
          دل مـنـه بـر سـیـم و بـر سـیـمـیـن بـران دهـر از آنـک
          جــمــلــهٔ زیــر زمــیـن پـر لـعـبـت سـیـمـیـن بـر اسـت
          بـنـگـر انـدر خـاک و مـگـذر هـمـچـو بـاد ای بـیـخـبر
          کــیــن هــمــه خــاک زمـیـن خـاک بـتـان دلـبـر اسـت
          مــلــک عــالــم را نــظـامـی نـیـسـت در مـیـزان مـرگ
          سـنـجـدی سـنـجـد اگر خود فی‌المثل صد سنجر است
          صــد هــزاران ســروران را ســر دریـن ره گـوی شـد
          در چـنـیـن ره‌ای سـلـیـم‌الـقـلـب چـه جـای سـر است
          در چــنــیــن ره گــر نــداری تــوشــه بـر عـمـیـا مـرو
          کـیـن رهـی بـس مـهـلک است و وادیی بس منکر است
          دم مــزن دم درکـش و هـمـدم مـجـوی از بـهـر آنـک
          تــا ابـد یـک‌یـک دم عـمـر تـو یـک‌یـک گـوهـر اسـت
          خــوشــتــر از عــودت نــخــواهـد بـود آخـر دم مـزن
          خـود دم عـودت گـرفـتـم جـان تـو هـم مـجـمر است
          تــا نــگــیــری تــرک دنــیـا کـی رهـی از نـفـس شـوم
          زانــکــه دنــیــا نـفـس آتـشـخـوار را آبـشـخـور اسـت
          آتـــشـــی مـــردانـــه در آبـــشـــخـــور او زن تــمــام
          ورنــه آتــش مـی‌پـرسـتـد جـانـت یـعـنـی کـافـر اسـت
          از حـیـات و لـعـب و لـهـو ایـن جـهان دل خوش مکن
          کــیــن حــیــات بــی‌مــزه حــیــات روز مــحـشـر اسـت
          گــر دلــت آب حــیــات ایــن جــهــان جــویـد بـسـی
          زودتــر از دیــگــران مــیــرد و گــر اسـکـنـدر اسـت
          گــنــج مــعــنــی داری و کــنــج تـو جـای اژدهـاسـت
          نــقــش ایــزد داری و نــفــس تــو نــقــش آذر اســت
          هــســت نــفـس شـوم تـو چـون اژدهـایـی هـفـت سـر
          جــان تــو بــا اژدهــایـی هـفـت‌سـر در شـشـدر اسـت
          گــر طــلــســم نــفـس بـگـشـایـی ز مـعـنـی بـرخـوری
          وانکسی برخورد ازین معنی که بی‌خواب و خور است
          شـمـع چـون آتش زد اندر خویش شد بی‌خواب و خور
          لــاجــرم از روشــنــایــی جــمــع را جـان‌پـرور اسـت
          در نــهــاد آدمــی شــهــوت چــو طـشـتـی آتـش اسـت
          نـفـس سـگ چـون پـادشـاهـی و شـیاطین لشکر است
          هـمـچـو مـوسـی ایـن زمـان در طـشـت آتـش مانده‌ای
          طـفـل و فـرعـونـیـت در پـیش و دهان پر اخگر است
          شــیــر مــردا ســاغــری خــواه از کــف ســاقــی جـان
          زانـکـه دریـاهـای عـالـم رشـح آن یـک سـاغـر اسـت
          گـر از آن صـد سـاغـرت بـخـشـنـد جـز تـشـنـه مـبـاش
          کــانـکـه او سـیـراب شـد نـه رهـرو و نـه رهـبـر اسـت
          هــفــت دریــا را نــمــی‌بــیــنـی کـه از بـس تـشـنـگـی
          خـشـک‌لـب مـانده است اگرچه هفت اندامش تر است
          چــنــد چــون طــفــلــان کــنــی نـظـارهٔ لـعـب فـلـک
          هـمـچـو مـردان صـف‌شکن گر جان پاکت صفدر است
          چــرخ زال گـوژپـشـت اسـت و تـو مـردی بـچـه طـبـع
          بــچــه زان مـغـرور شـد کـیـن زال غـرق زیـور اسـت
          دانــهٔ ســیــمــرغ جــو چـون رسـتـم و بـگـذر ز زال
          زانــکـه بـا ایـن جـمـلـه زر ایـن زال نـی زال زر اسـت
          گــر ز ســگ طــبـعـی کـنـد بـا تـو بـه ره گـرگ آشـتـی
          آن هــم از روبــاه بــازی دان کــه او شــیــر نـر اسـت
          گــرچــه پــای گــاو دیــدی در مــیــان غــره مــشــو
          زانـکـه ایـن گـاو از خـری بـی‌پـرچـم و بـی‌عـنبر است
          گـر دو پـیـکـر از تـو جـان خـواهـنـد تو جان در مباز
          زانـکـه خـاک کـوی یـک جان صد هزاران پیکر است
          مــه چــو در خــرچــنــگ آیــد جـامـه دوزی فـال را
          و او ز چــنــگ خــود هــزاران مــاه را پـرده‌در اسـت
          چــنــد بــر پــنــهــا روی پــرهـیـز کـن از شـیـر چـرخ
          زانــکــه جــای صــیــد شـیـران وادی پـهـنـاور اسـت
          خـوشـه چـون گـنـدم نـمـایـی جـوفـروش آیـد به فعل
          کــاه بــرگــی نــدهـدت کـو در پـی یـک جـو در اسـت
          چــون ســلــیــمــان را تـرازو نـیـم‌جـو فـرمـان نـبـرد
          نــیــم‌جــو ســنـجـی اگـر گـویـی مـرا فـرمـانـبـر اسـت
          ایــن تــرازو بــفــکــن از دســت و بــه طـراری بـجـه
          چــون تــرازو را هـمـی‌بـیـنـی کـه کـژدم در بـر اسـت
          چـون کـمـان در شـسـت آورد و تـنـت چـون توز کرد
          بـس عـجـب بـاشـد تـو را در جـعبه گر تیری در است
          هـمـچـو بـز از ریـش خـویـشـت شـرم نـایـد کین فلک
          بــز گــرفـتـت روز و شـب وز بـهـر تـو بـازی گـر اسـت
          دلــو اگــر دادت رســن تــو گــرد عــالــم در مـگـیـر
          زانـکـه آخـر ایـن رسـن را هـم گـذر بـر چـنـبـر است
          چـنـد بـیـنـی مـاهـیـان در طـشـت چـرخ از بـهـر آنـک
          چـشـمـت اصغر گشت و ماهی نیست، چوب احمر است
          نـی خـطـا گـفـتـم نـه اخـتـر نـی فـلـک بـر هـیـچ نیست
          از فـلـک دور اسـت و از اخـتـر بـسـی ایـن بـرتر است
          کــار آنــجــا مــی‌رود کــانــجــا فــلــک گــم مـی‌شـود
          چـون فـلـک گـم مـی‌شـود آنـجـا چـه جای اختر است
          تـن دریـن طـاس نـگـون مـانـنـد مـوری عـاجـز است
          دل دریــن دام بــلــا مــانــنــد مــرغـی بـی‌پـر اسـت
          خــالــقــا عــطــار را بــویــی فــرســت از بــهــر آنــک
          هـر کـه عـطـار اسـت بـوی عـطـر در وی مـضـمر است
          زان شــدم عــطــار کــز کــوی تــو بــویــی بــرده‌ام
          لــیــک جــانـم مـنـتـظـر در بـنـد بـویـی دیـگـر اسـت
          چــارهٔ جــانــم بـکـن زیـرا کـه جـان بـس والـه اسـت
          در دل مـسـتـم نـگـر زیـرا کـه دل بـس مـضـطر است
          مـن کـفـی خـاکـم اگـر در دوزخـم خـواهـی فـکـنـد
          بـود و نـابـودم بـه دوزخ یـک کـفـی خـاکـسـتـر است
          پـادشـاهـا هـرچـه خـواهـی کـن کـیـم مـن خـویش را
          کــانــچــه آیــد بــنـدگـان را از تـو آن لـایـق‌تـر اسـت





موضوع: عطار،

[ چهارشنبه 28 آبان 1393 ] [ 05:53 ب.ظ ] [ محمد امین مرادی ]

[ نظرات() ]

قصیده از عطار

قصیدهٔ شمارهٔ ۹          
          بـر گـذر ای دل غـافـل کـه جـهـان بـرگـذر اسـت
          کــه هــمــه کـار جـهـان رنـج دل و دردسـر اسـت
          تــا تــو در شــشــدرهٔ نــفــس فــرومـانـده شـدی
          مــهــره کــردار دل تــنــگ تــو زیــر و زبـر اسـت
          عـمـر بـگـذشـت و بـه یـک سـاعـتـه امـیـد نـمـاند
          هـمـچـنـان خـواجـه در انـدیشهٔ بوک و مگر است
          چــنــد بــر بــوک و مــگــر مــهــره فــروگــردانـی
          کـه تـو بـس مـفـلـسـی و چـرخ فـلک پاک بر است
          پــرده بـر خـویـش مـتـن لـعـب پـس پـرده مـکـن
          کـه پـس پـرده نـشـسـتـی و جـهـان پـرده‌در است
          رو پــی کــار جــهــان گـیـر و جـهـان گـیـر جـهـان
          کـه جـهـان گـذران بـا تـو بـه جـان درگـذر است
          خـاکـسـاری کـه بـه خـواری بـه جـهـان ننگرد او
          بـر سـرش خـاک کـه از خـاک بـسی خوارتر است
          چــنــد ســایــی بــه هــوس تـاج تـکـبـر بـر چـرخ
          کــه هــمــه زیــر زمـیـن تـا بـه زبـر تـاجـور اسـت
          آنـکـه بـر چـرخ فـلـک سـود سـر خـویـش ز کـبـر
          این  زمان بین که چه سان زیر زمین پی سپر است
          جــمــلــهٔ زیــر زمــیــن گــر بـه حـقـیـقـت نـگـری
          شـکـن طـرهٔ مـشـکـیـن و لـب چـون شـکـر است
          چــشـم دل بـاز کـن از مـردمـی و نـیـک بـدانـک
          مردم چشم بتی است این که تو را رهگذر است
          فـکـر کـن یـکـدم و بـر خـاک بـه خـواری مگذر
          کـه هـمـه مـغـز زمـیـن تـشـنـه ز خون جگر است
          در دل خــاک ز بــس خـون دل تـازه کـه هـسـت
          نـیـسـت آن لـالـه کـه از خـاک دمد خون‌تر است
          شـکـم خـاک پـر از خـون دل سـوخـتـگان است
          بـاز کـن چـشـم اگـر چـشـم تو صاحب نظر است
          از ســــر درد و دریــــغ از دل هــــر ذرهٔ خـــاک
          خـون فـرو مـی‌چـکد و خواجه چنین بی‌خبر است
          هــر گــیــاهــی کــه ز خــاکـی دمـد و هـر بـرگـی
          گــر بــدانــی ز دلــی درد و دریــغــی دگـر اسـت
          از درون دل پــر حــســرت هـر خـفـتـه چـنـانـک
          آه و فــریــاد هــمــی آیــد و گــوش تــو کـر اسـت
          تــو چــنــان فــارغــی و بــاز نــیـنـدیـشـی هـیـچ
          کـه اجـل در پـی و عـمـر تـو چـنـیـن بـرگذر است
          شــد بــنـاگـوش تـو از پـنـبـه کـفـن‌پـوش و هـنـوز
          پــنــبــهٔ غـفـلـت و پـنـدار بـه گـوش تـو در اسـت
          روز پــیــری هــمــه کـس بـه شـود ای پـیـر خـرف
          بـچـه طـبـعـی تو و اکنون است که وقت سفر است
          چـو بـه هـفـتـاد بـیـفـتـادی و ایـن نـیـسـت عجب
          عـجـب این است که این نفس تو هر دم بتر است
          غــرهٔ مــال جــهـان گـشـتـی و مـعـذوری از آنـک
          زنــدگــی دل مــغــرور تــو از ســیـم و زر اسـت
          چـو حـیـات تـو بـه سـیم است پس از عمر مگوی
          کـه حـیـات تـو بـه نـزدیـک خـرد مـخـتـصـر اسـت
          عـمـرت ار کم شد و بگذشت چه باک است ازین
          عـمـر گـو کـم شـو اگـر سـیـم و زرت بیشتر است
          بــیـشـتـر جـان کـن و زر جـمـع کـن و فـارغ بـاش
          کــه هــمــه ســیــم و زر و مــال بــار سـفـر اسـت
          شـــرم بـــادت کـــه نـــمــی‌دانــی و آگــاه نــه‌ای
          کـه دریـن راه و دریـن بـادیـه چندین خطر است
          ای دریـغـا کـه هـمـه عـمـر تـو در عـشـوه گذشت
          کـیـسـت کامروز چو تو عشوه‌ده و عشوه‌خر است
          تــو چــنــیـن خـفـتـه و هـمـراه تـو از پـیـش شـده
          تـو چـنـیـن غـافـل و عمر تو چو مرغی به پر است
          مــغــز پــالـودی و بـر هـیـچ نـه در خـواب شـدی
          گــویــیــا لــقــمــهٔ هــر روزه تــو مـغـز خـر اسـت
          ای فـــرومـــانـــدهٔ خـــود چـــنـــد بـــدارد آخــر
          اسـتـخـوانـی دو کـه در چـنـگ قـضـا و قـدر است
          تـــو کــفــی خــاکــی و پــر بــاد هــوا داری ســر
          بــاد پــنــدار تــو را خــاک لــحــد کــارگـر اسـت
          یـک شـب از بـهـر خـدا بـی‌خـور و بـی‌خواب نه‌ای
          صـد شـب از بهر هوا نفس تو بی‌خواب و خور است
          چــون بــســی تــوبـهٔ بـیـفـایـده کـردی بـه هـوس
          تـوبـه از تـوبـه کـن ار یـک نـفـسـت مـاحضر است
          خـون دل بـر رخـت افـشـان بـه سـحـرگاه از آنک
          تـــوشـــهٔ راه تـــو خــون دل و آه ســحــر اســت
          حـــلـــقــهٔ درگــه او گــیــر و دل از دســت بــده
          گـرچـه چـون حـلـقه دل امروز تو را دربدر است
          دل پــر امــیــد کــن و صـیـقـلـیـش کـن بـه صـفـا
          کــه دل پــاک تــو آئــیــنــهٔ خـورشـیـد فـر اسـت
          یــارب از فــضــل و کــرم در دل عــطــار نــگـر
          کــه دلــش را غــم بــیــهـوده نـفـر بـر نـفـر اسـت
          عـــمـــر بــر بــاد هــوس داد بــه فــریــادش رس
          کـه تـو را از بـد و از نـیـک نـه نـفع و نه ضر است





موضوع: عطار،

[ چهارشنبه 28 آبان 1393 ] [ 05:52 ب.ظ ] [ محمد امین مرادی ]

[ نظرات() ]

قصیده از عطار

قصیدهٔ شمارهٔ ۸          
          بـس کـز جـگـرم خـون دگـرگـونـه چکیده است
          تـا دسـت بـه کـام دل خـویـشـم بـرسـیـده است
          و امـــروز پـــشـــیــمــانــی و درد اســت دلــم را
          در عمر خود از هرچه بگفته است و شنیده است
          پـــایـــی کــه بــســی پــویــه بــی‌فــایــده کــردی
          دیــر اســت کــه در دامـن انـدوه کـشـیـده اسـت
          دســتــی کــه بــه هــر دامـن حـاجـب زدمـی مـن
          از دسـت خـود امـروز هـمـه جـامـه دریـده اسـت
          و آن قـد چـو تـیـرم کـه سـبـک دل بـد ازو سـرو
          از بــار گــران هــمــچــو کــمـانـی بـخـمـیـده اسـت
          و آن دیـده کـه خـون جـگـر از درد بـسـی ریخت
          زان کـرد سـیـه جـامـه کـه هـمـدرد نـدیـده است
          وان تـن کـه نـشـسـتـی بـه هـوس بـر سـر هر صدر
          اکـنـون ز سـر عـاجـزی از گـوشـه خـزیـده اسـت
          وان دل کـه ز خـوی خـوش خود در همه پیوست
          امــروز طــمــع از بــد و از نــیــک بــریــده اسـت
          وان جــان کــه بــه انــصــاف بـه ارزد ز جـهـانـی
          از نــنــگ مــن نــاخــلــف از تـن بـرمـیـده اسـت
          وان عــقــل کــه هــشــیــارتــریــن هـمـه او بـود
          از غــایــت حــیــرت سـرانـگـشـت گـزیـده اسـت
          هــان ای دل گـمـراه چـه خـسـبـی کـه دریـن راه
          تــو مــانـده‌ای و عـمـر تـو از پـیـش دویـده اسـت
          انــدیــشــه کــن از مــرگ کـه شـیـران جـهـان را
          از هــیــبــت شــمـشـیـر اجـل زهـره دریـده اسـت
          چـنـدیـن مـی نـوشـین چه چشی کانکه چشید او
          گـر تـو بـه حـقـیـقـت نـگـری زهـر چـشـیده است
          شـهـدی کـه ز سـر نـشـتـر زنـبـور بـجـسـتـه اسـت
          ســرســام ز پــی دارد اگــر چــنــد لـذیـذ اسـت
          عــمـر تـو کـه یـک لـحـظـه بـه صـد گـنـج بـه‌ارزد
          نـفـسـت هـمـه بـفـروخـتـه و عـشـق خـریده است
          دل از شــرهٔ نــفــس تــو در پــای فــتــاده اســت
          هـر چـنـد دریـن واقـعـه مـردانـه چـخـیـده است
          هـــرکـــز نـــفـــســی پــاک نــیــایــد ز دلــت بــر
          تــا جــان تــو فـرمـانـبـر ایـن نـفـس پـلـیـد اسـت
          تــو خــفـتـه و هـمـراه تـو بـس دور بـرفـتـه اسـت
          تــو غــافــلــی و صــبــح قـیـامـت بـدمـیـده اسـت
          نـــه بـــادیـــهٔ آز تـــو را هـــیـــچ کـــران اســـت
          نــه قــفـل غـم حـرص تـو را هـیـچ کـلـیـد اسـت
          مــویــت هــمــه شــیــر شــد و از بــچــه طــبـعـی
          گــویـی تـو کـه امـروز لـبـت شـیـر مـکـیـده اسـت
          آخـر تـو چـه مـرغـی کـه ز بـس دانـه کـه چـیـنـی
          از دام نــجــســتــی تــو و عـمـرت بـپـریـده اسـت
          یـــارب بـــه کــرم کــن نــظــری در دل عــطــار
          کــز دســت دل خــویــش دل او بــپــزیـده اسـت





موضوع: عطار،

[ چهارشنبه 28 آبان 1393 ] [ 05:52 ب.ظ ] [ محمد امین مرادی ]

[ نظرات() ]

قصیده از عطار

قصیدهٔ شمارهٔ ۷          
          وقـت کـوچ اسـت الـرحـیل ای دل ازین جای خراب
          تــا ز حــضــرت سـوی جـانـت ارجـعـی آیـد خـطـاب
          بــال و پــر ده مــرغ جــان را تــا مـیـان ایـن قـفـس
          بــر دلـت پـیـدا شـود در یـک نـفـس صـد فـتـح بـاب
          عــقــل را و نــقــل را هــمــچــون تـرازو راسـت دار
          جــهـد کـن تـا در مـیـان نـه سـیـخ سـوزد نـه کـبـاب
          چـون ز عـقـل و نـقـل ذوق عـشـق حاصل شد تو را
          از دل پــر عــشــق خــود آتــش زنــی در جـاه و آب
          گــرچــه عــالــم مــی‌نـمـایـد دیـگـران را آب خـضـر
          تـو چـنـان گـردی کـه گـردد پـیش تو همچون سراب
          گـر چـنـان گـردی جـدا از خـود کـه بـایـد شـد جدا
          ذره‌ای گـــردد بـــه پـــیــش نــور جــانــت آفــتــاب
          گــر صــواب کــار خــواهــی انــدریـن وادی صـعـب
          از خــطــای نــفــس خـود تـا چـنـد بـیـنـی اضـطـراب
          رو دریــن وادی چــو اشـتـر بـاش و بـگـذر از خـطـا
          نــرم مــی‌رو خـار مـی‌خـور بـار مـی‌کـش بـر صـواب
          از هــوای نــفــس شــومــت در حــجــابـی مـانـده‌ای
          چـون هـوای نـفـس تـو بـنـشـسـت بـرخـیـزد حـجاب
          در شـــراب و شـــاهـــد دنـــیـــا گـــرفــتــار آمــدی
          ای دلــت مــســت شــراب نـفـس تـا چـنـد از شـراب
          خــیــز کــاجــزای جــهــان مــوقــوف یـک آه تـوانـد
          از دل پــر خــون بــرآر آهــی چــو مــسـتـان خـراب
          هــر نــفـس سـرمـایـهٔ عـمـر اسـت و تـو زان بـی‌خـبـر
          خـیـز و روی از حـسرت دل کن به خون دل خضاب
          درد و حـسـرت بـیـن کـه چـندانی که فکرت می‌کنم
          هــیــچ کــاری را نــمــی‌شــایــی تــو انـدر هـیـچ بـاب
          چــون نــیـامـد از تـو کـاری کـان بـه کـار آیـد تـو را
          بـر خـود و کـار خـود بـنـشـیـن و بگری چون سحاب
          تـو چـنـان دانـی کـه هـسـتـی بـا بـزرگـان هـم عـنان
          بـــاش تــا زیــن جــای فــانــی پــای آری در رکــاب
          ایــن زمـان بـا تـوسـت حـرصـی و نـدانـی ایـن نـفـس
          تـــا نــیــاری زیــر خــاک تــیــره رویــت در نــقــاب
          چــون اجــل در دامــن عـمـرت زنـد نـاگـاه چـنـگ
          تــو ز چــنــگ او بـمـانـی دسـت بـر سـر چـون ذبـاب
          ای دریــغــا مــی‌نــدانــی کــز چــه دور افــتــاده‌ای
          آخـر ار شـوقـی اسـت در تـو ذوق ایـن مـعـنـی بـیاب
          چــون چــراغ عـمـر تـو بـی‌شـک بـخـواهـد مـرد زود
          خـویـشـتـن را هـمـچـو شـمـعـی زآتـش شـهـوت متاب
          آخــر ای شــهــوت‌پــرســت بــی خــبــر گــر عـاقـلـی
          یــک دمــی لـذت کـجـا ارزد بـه صـد سـالـه عـذاب
          تــوشــهٔ ایــن ره بــســاز آخــر کــه مــردان جـهـان
          در چـنـیـن راهـی فـرو مـانـدنـد چـون خر در خلاب
          غــرهٔ دنــیــا مــبــاش و پــشــت بــر عــقــبـی مـکـن
          تــا چــو روی انــدر لــحــد آری نــمــانــی در عـقـاب
          شــب چـو مـردان زنـده‌دار و تـا تـوانـی مـی‌مـخـسـب
          زانـکـه زیـر خـاک بـسـیـاریـت خـواهـد بـود خـواب
          بـس کـه تـو در خـاک خـواهی بود و زین طاق کبود
          بــر ســر خــاک تــو مــی‌تــابــد بــه زاری مــاهـتـاب
          چـون نـمـی‌دانـی کـه روز واپـسـیـن حـال تـو چیست
          در غــرور خــود مـکـن بـیـهـوده چـنـدیـنـی شـتـاب
          کـــار روز واپـــســـیـــن دارد کـــه روز واپــســیــن
          از ســـیــاســت آب گــردد زهــره شــیــر از عــتــاب
          تــکــیـه بـر طـاعـت مـکـن زیـرا کـه در آخـر نـفـس
          هـیـچـکـس را نـیـسـت آگـاهـی کـه چـون آید زباب
          چون  به یک دم جمله چون شمعی فروخواهیم مرد
          پـس چـرا چـون شـمـع بـایـد دیـد چندین تف و تاب
          چــون سـر و افـسـر نـخـواهـد مـانـد تـا مـی‌بـنـگـری
          چـــه کـــلـــاه ژنـــده و چــه افــســر افــراســیــاب
          گــر هــمـی‌بـیـنـی کـه روزی چـنـد ایـن مـشـتـی گـدا
          پــادشــا گــشــتـنـد هـان تـا نـبـودت هـیـچ انـقـلـاب
          زانـکـه ایـن مـشـتـی دغـل کـار سـیـه دل تـا نه دیر
          هــمــچــو بــیــد پـوده مـی‌ریـزنـد در تـحـت الـتـراب
          زیـر خـاک از حـد مـشـرق تـا بـه مـغـرب خـفـتـه‌اند
          بــنــده و آزاد و شــهــری و غـریـب و شـیـخ و شـاب
          دل مـنـه بـر چـشـم و دنـدان بـتـان، کـین خاک راه
          چشم، چون بادام و دندان است چون در خوشاب
          آنـکـه از خـشـمـش طـنـاب خـیـمـه مـه مـی‌گـسست
          در لــحــد اکــنــون کــفـن در گـردن او شـد طـنـاب
          وانــکــه پــیــراهـن زتـاب خـویـشـتـن نـگـشـاد بـاز
          تــا کــفــن ســازنــدش از وی بـاز کـردنـدش ز تـاب
          وانـکـه رویـش هـمـچـو گل بشکفته بودی این زمان
          ابــر مــی‌بــارد بــه زاری بــر ســر خــاکــش گـلـاب
          وانـکـه زلـفـش هـمـچـو سـنـبـل تـاب در سـر داشتی
          خـاک تـاریـکـش نـه سر بگذاشت، نه سنبل، نه تاب
          مـــا هــمــه بــی آگــهــیــم آبــاد بــر جــان کــســی
          کــز ســر بــا آگــهـی بـگـذشـت ازیـن جـای خـراب
          یـــارب از فــضــل و کــرم عــطــار را بــیــدار کــن
          تــا بــه بــیـداری شـود در خـواب تـا یـوم‌الـحـسـاب
          تـوبـه کـردم یـارب از چـیـزی کـه مـی‌بـایـسـت کرد
          روی لــطــف خـویـش را از تـایـب مـسـکـیـن مـتـاب
          هـر کـه ایـن شـوریـده خـاطـر را دعا گوید به صدق
          یـارب آن خـورشـیـد خـاطـر را دعـا کـن مـسـتجاب





موضوع: عطار،

[ چهارشنبه 28 آبان 1393 ] [ 05:51 ب.ظ ] [ محمد امین مرادی ]

[ نظرات() ]