تبلیغات
اشعار زیبا - مطالب وحشی بافقی

اشعار زیبا

شعر فقط شعر فارسی:)

زندگی نامه وحشی بافقی


وحشی بافقی.JPG

زندگینامه

تولد وحشی گویا در اواسط نیمه اول قرن دهم در بافق که بر سر راه یزد و کرمان واقع است، اتفاق افتاد و چون بافق را گاهی از توابع کرمان و گاه از توابع یزد به حساب می آورند، وحشی را گاهی یزدی و گاهی کرمانی گفته اند. 

دوره اول زندگی وحشی در زادگاهش سپری شد. وحشی در این مدت به جز برادرش در خدمت شرف الدین علی بافقی نیز به کسب دانش و ادب مشغول بود. 

وحشی بعد از فراگیری مقدمات علوم ادبی، از بافق به یزد و از آنچه به کاشان رفت و مدتی را در آن شهر به مکتب داری مشغول بود. بعد از مدتی، به یزد برگشت و در همانجا ساکن شد و به شعر و مدح پادشاهان ان شهر مشغول بود تا اینکه در سال 991 هجری در گذشت. 
خانواده وحشی از نظر ثروت، جزو خانواده های متوسط بافق بود. برادر بزرگترش، مرادی بافقی هم یکی از شاعران آن عهد بود که تاثیر زیادی در تربیت و آشنایی وحشی با محفل های ادبی داشت، اما پیش از آنکه وحشی در شعر به شهرت برسد در گذشت. 
وحشی در اشعار خود چند بار نام برادرش را آورده است. 

وحشی شاعری بلند همت، حساس، وارسته و گوشه گیر بود با وجود اینکه شاعران هم عصر او برای برخورداری از نعمتهای دربار گورکانی هند، امیران و بزرگان این دولت، به هند مهاجرت می گردند؛ وحشی نه تنها از ایران بیرون نرفت بلکه حتی از بافق تنها مدتی به کاشان رفت و پس از آن تمام عمرش را در یزد اقامت کرد. 
او شاعری را تنها برای بیان اندیشه ها و احساسات خود به کار می گرفت و نه برای کسب مال و زراندوزی. 
دوره کمالش در شاعری را در یزد گذراند و برای به دست آوردن روزی خود، تنها رجال و بزرگان یزد و کرمان را مدح کرد. در دیوانش یک قصیده در مدح شاه تهماسب و ماده تاریخی درباره وفاتش دیده می شود اما حامی واقعی او میرمران، حاکم یزد بود. 

سیری در اشعار

کلیات وحشی بافقی بیشتر از نه هزار بیت است که شامل قصیده، ترکیب بند ، ترجیع بند، غزل، قطعه، رباعی و مثنوی می شود. 

ترکیب بند ها و ترجیع بندهایش به خصوص مربع و مسدس آنها، همگی از جمله نظمهای دل انگیز دوره صفوی است. 



تصویر
ساقی نامه ی طولانی او که به شکل ترجیع بند سروده، در نوع خود کم نظیر است که بعد از وحشی توسط شاعران دیگر با همان وزن و همان مضمون بارها مورد تقلید و جوابگویی قرار گرفت. به همین اندازه مسدس ترکیبها و مربع ترکیبهای او در شعر غنایی ارزشمند است و در نهایت زیبایی چنان ساخته شده که کمتر کسی است که تمام یا قسمتی از آن را به خاطر نسپرده باشند. اگر چه وحشی مبتکر این نوع ترکیب بند نیست، اما در این شیوه بر تمام شعرای شعرهای غنایی برتری دارد، به طوری که کسی در مقام استقبال و جوابگویی به آنها برنیامده است. 

غزلهای او سرآمد اشعارش است و از نظر ارزش و مقام، جزو رتبه های اول شعر غنایی فارسی است. در اکثر آنها، احساسات و عواطف شدید و درد و تألم درونی شاعر با زبانی ساده و روان و دلپذیر با نیرومندی هر چه تمامتر بیان شده است. 

مثنویهای وحشی بیشتر به استقبال و در مقام جوابگویی به نظامی سروده شده است. دو مثنوی او به نامهای ناظر و منظور وفرهاد و شیرین به استقبال خسرو و شیرین نظامی است. مثنوی اول او در 1569 بیت و در سال 996 هجری به پایان رسید. 

مثنوی دوم او بی شک یکی از شاهکارهای ادبیات در دراماتیک فارسی است که در همان زمان حیات شاعر شهرت بسیار یافت؛ اما وحشی نتوانست بیش از 1070 بیت از آن را بسراید و کار ناتمام او را شاعر معروف قرن سیزدهم هجری، وصال شیرازی با افزودن 1251 بیت به پایان رساند و بعد از وصال، شاعر دیگری به نام صابر، 304 بیت دیگر بر این منظومه افزوده دیگر است. 

وحشی همچنین مثنوی معروف دیگری به نام خلد برین دارد که باز هم به پیروی از نظامی و بر وزن مخزن الاسرار است. همچنین از وحشی، مثنویهای کوتاه دیگری در مدح و هجو و مانند آنها باقی مانده که ارزش مثنویهای دیگر او را ندارد. 

ویژگی سخن

وحشی بافقی بی شک یکی از شاعران بارز و نام آور عهد صفوی است که اهمیت او در سبک خاص بیان اوست. 

مضمونها و ظرایف شاعرانه و بیان احساسات و عواطف و نازک خیالهای او آنچنان با زبانی ساده و روان بیان شده که گاه آنها را با زبان محاوره بیان می کند و گاهی چنان است که گویی حرفهای روزمره اش را می زند و همین به شاعری او ارزش و اعتبار فراوان می دهد. 

او سعی می کند از استفاده بیش از حد اختیارات شاعری دوری کند و در عوض کوشش خود را برای بیان اندیشه ها و تفکرات عالی خود که بیشتر به همراه احساسات و عواطف گرم است به کار می گیرد. 

او زبانی ساده و پر از صداقت را بر می گزیند و همین دلیلی است که در عهد خود به عنوان تواناترین شاعر مکتب وقوع محسوب می شود. 




در اشعار وحشی، واژه های مشکل و ترکیب های عربی بسیار کم دیده می شود؛ اما به جای آن از واژه ها و ترکیب های رایج زمان خود بسیار استفاده کرده است. 


وحشی همچنین به صنایع و آرایه های لفظی نیز توجه نمی کرد؛ جز آنکه برای استواری کلامش ضروری ب چه وحشی در مثنویهایش بیشتر از نظامی و در غزل از غزلسرایان نام آور گذشته استقبال می گرد اما خود نیز طبعی مبتکر داشت چنانکه اکثر غزلهای او بعدها توسط شاعران دیگر مورد استقبال واقع شد. 

نمونه اشعار

                               سپهر قصد من زار ناتوان دارد 
                                 که بر میان کمر کین ز کهکشان دارد 

جفاى چرخ نه امروز می رود بر من 
به ما عداوت دیرینه در میان دارد 

به کنج بی کسى و غربتم من آن مرغى 
که سنگ تفرقه دورش ز آشیان دارد 

منم خرابه نشینى که گلخن تابان 
به پیش کلبه ى من حکم بوستان دارد 

منم که سنگ حوادث مدام در دل سخت 
به قصد سوختنم آتشى نهان دارد 

کسى که کرد نظر بر رخ خزانى من 
سرشک دمبدم از دیده ها روان دارد 

چه سازم آه که از بخت واژگونه من 
بعکس گشت خواصى که زعفران دارد 

دلا اگر طلبى سایه ى هماى شرف 
مشو ملول گرت چرخ ناتوان دارد 

ز ضعف خویش برآ خوش از آن جهت که هماى 
ز هر چه هست توجه به استخوان دارد 

گرت دهد به مثل زال چرخ گرده ى مهر 
چو سگ بر آن ندوى کان ترا زیان دارد 

بدوز دیده ز مکرش که ریزه ى سوزن 
پى هلاک تو اندر میان نان دارد 

کسى ز معرکه ها سرخ رو برون آید 
که سینه صاف چو تیغ است و یک زبان دارد 

چو کلک تیره نهادى که می شود دو زبان 
همیشه روسیهى پیش مردمان دارد 

ز دستبرد اراذل مدام دربند است 
چو زر کسى که دل خلق شادمان دارد 

کسى که مار صفت در طریق آزار است 
مدام بر سر گنج طرب مکان دارد 

خود آن که پشت بر اهل زمانه کرد چو ما 
رخ طلب به ره صاحب الزمان دارد 

شه سریر ولایت محمد بن حسن 
که حکم بر سر ابناى انس و جان دارد 

کفش که طعنه به لطف و سخاى بحر زند 
دلش که خنده به جود و عطاى کان دارد 

به یک گداى فرومایه صرف می سازد 
به یک فقیر تهى کیسه در میان دارد 




موضوع: وحشی بافقی، زندگی نامه،

[ چهارشنبه 10 دی 1393 ] [ 09:54 ق.ظ ] [ محمد امین مرادی ]

[ نظرات() ]

قصیده وحشی بافقی

قصیدهٔ شمارهٔ ۱۰ - در ستایش میرمیران 
         
          الـــاهـــی تـــا زمـــیـــن بـــاد و زمــان بــاد
          بــه حــکــمـت هـم زمـیـن هـم آسـمـان بـاد
          کــمــیــن جــولــانــگــه خــورشــیـد رایـت
          فــــضــــای بـــاخـــتـــر تـــا خـــاوران بـــاد
          زمـــیــن مــســنــدگــه کــمــتــر غــلــامــت
          بــــســــاط قـــیـــروان تـــا قـــیـــروان بـــاد
          پـــنـــاه مـــلـــک و مـــلـــت مـــیــرمــیــران
          کــه امــرت حــکــم فــرمــای جــهــان بـاد
          جـــنـــاب و ســـدهٔ فـــرهــنــگ و بــخــتــت
          مـــلـــاذ و مـــلـــجــاء پــیــر و جــوان بــاد
          حـــریـــم ســـاحـــت انـــصــاف و عــدلــت
          مــــقــــر و مــــأمــــن امــــن و امـــان بـــاد
          بـــه کـــاخ هـــمـــتـــت اطـــبـــاق افــلــاک
          بـــه جـــای پـــایـــه‌هـــای نـــردبـــان بـــاد
          ابــــد پــــیــــونـــد عـــمـــر دیـــر پـــایـــت
          بــــقــــای جــــاودانــــی را ضــــمـــان بـــاد
          بـــه شـــکـــر نـــوبـــهــار فــیــض عــامــت
          چــو ســوســن بــرگــهــا یــکـسـر زبـان بـاد
          بـــه ذکـــر خـــیـــر فـــروردیـــن لــطــفــت
          تـــمـــام غـــنـــچــه‌هــای گــل دهــان بــاد
          گـــــل فـــــصــــل ربــــیــــع دولــــت تــــو
          ســــپــــردار ریـــاحـــیـــن از خـــزان بـــاد
          تـــف کـــیـــن تـــو بـــا دمـــســـری مـــهـــر
          چـــو آتـــش در هـــوای مـــهـــر جــان بــاد
          ریــاضــی کــن شــد از بــخــت تــو سـرسـبـز
          درخـــــت آن درفـــــش کــــاویــــان بــــاد
          زلــــال چــــشـــمـــهٔ بـــخـــت بـــلـــنـــدت
          نــهــال انــگــیــز جــوی کــهــکــشــان بـاد
          در آن ایــوان کــه بــنــشـیـنـی چـو شـاهـان
          گــدایــی مــنــصــب ســلــطــان و خــان بـاد
          بـــه مـــســنــدگــاه بــی‌هــمــتــا نــشــیــنــی
          گـــدای کـــشـــورت خــســرو نــشــان بــاد
          ز عـــالــم گــیــر شــاهــان جــهــان بــخــش
          غـــلـــام کــمــتــرت کــشــور ســتــان بــاد
          دیـــاری را کـــه خــواهــد فــتــنــه ویــران
          در او آثــــار قــــهــــرت قـــهـــرمـــان بـــاد
          چـــو مـــرزی خـــواهـــد آبـــادانــی از مــن
          در او تـــأثـــیـــر لـــطـــفــت مــرزبــان بــاد
          از آن ســـوی مـــکــان وز لــامــکــان هــم
          ز قـــــدرت کـــــاروان در کـــــاروان بــــاد
          بـــه اردوی جـــلـــالـــت کـــآســمــانــســت
          ز رفـــعـــت ســایــبــان در ســایــبــان بــاد
          ز راه رفــــعـــتـــت گـــردی کـــه خـــیـــزد
          غــــبــــار دیــــدهٔ وهــــم و گـــمـــان بـــاد
          مــــســـیـــر اخـــتـــران در ســـیـــر امـــرت
          بـــه ســـان گــوهــر انــدر ریــســمــان بــاد
          خـــطـــوط نـــورخـــورشـــیـــد جـــلــالــت
          صـــف مـــژگــان و چــشــم فــرقــدان بــاد
          ســمــنــدت هــم بــه پــیـکـر هـم بـه پـویـه
          بــــه رخـــش آســـمـــانـــی تـــوأمـــان بـــاد
          ســـپـــهـــرت بـــاد یـــکـــران وز مـــه نـــو
          کــــهــــن داغ تــــواش بـــر روی ران بـــاد
          بـــرای جـــامـــعـــه جـــاویـــد مـــهـــتــاب
          ز حـــفـــظـــت تـــاب در تــاب کــتــان بــاد
          پـــی اســـبـــاب خـــصـــم اشـــک پـــاشــت
          در آتـــشـــخـــانـــه نــم را پــاســبــان بــاد
          بـــه کـــیـــف و کــم گــزنــدی نــارســیــده
          ز حـــفـــظـــت آب و آتـــش را قـــران بـــاد
          ز فــــیــــضــــت بــــر ســـر دریـــای آتـــش
          بـــه جـــای دود نـــیـــلــوفــر عــیــان بــاد
          جــهــان را بــخـشـشـت بـی بـحـر و کـانـسـت
          دل و دســتــت بــه جــای بــحـر و کـان بـاد
          شــکــســتــه وقــت تــعــجــیــل عـطـایـت
          در ســـد خـــانـــه گــنــج شــایــگــان بــاد
          بـــــه ســـــودای ســـــر بـــــازار جـــــودت
          مـــتـــاع هـــر دو عـــالـــم رایـــگــان بــاد
          ز عــــــدلــــــت در زوایـــــای زمـــــانـــــه
          عـــقــاب و صــعــوه در یــک آشــیــان بــاد
          بـــــه تـــــیـــــهـــــو بــــاز را در دور دادت
          نــه تــنــهــا وصــل ، وصــلــت درمـیـان بـاد
          عــــزالــــان را بــــه دورت دســـت بـــازی
          هـــمـــه بـــا ســـبـــلـــت شــیــر ژیــان بــاد
          بـــه عـــهـــد انـــتـــقـــامـــت پـــای پــشــه
          لـــگـــد کـــوب ســـر پـــیـــل دمـــان بـــاد
          شـــــب از آســــایــــش ایــــام عــــدلــــت
          ز دوش گــــرگ بــــالــــیـــن شـــبـــان بـــاد
          ز بـــیــمــت خــنــجــر وشــمــشــیــر مــریــخ
          گـــروگـــان عـــصـــا و طـــیـــلـــســان بــاد
          در آب افــــتـــد اگـــر بـــرخـــی زخـــمـــت
          روان چـــون آتـــش انـــدر پـــرنــیــان بــاد
          پـــی قـــربـــانـــگـــه عـــیـــد جـــلـــالـــت
          اســـد گـــاو فـــلـــک را پـــاســـبـــان بـــاد
          چـــو کــلــب گــرســنــه از خــوان جــودت
          اســد در حــســرت یــک اســتــخــوان بـاد
          رســیــده جــان بــه لــب از جــوع کــلــبـی
          بـــدانـــدیـــش تـــو بـــر هــر در دوان بــاد
          بــسـان سـگ دو چـشـمـش چـار و هـر چـار
          ســـفـــیـــد انـــدر ره یــک پــاره نــان بــاد
          در زنــــــــدان قــــــــهـــــــر ایـــــــزدی را
          ســـر خـــصـــمــت بــه جــای آســتــان بــاد
          بـــه هـــر در کــز اجــل بــانــگــی بــر آیــد
          در او طـــفـــل عـــدویــت در فــغــان بــاد
          بـــه چـــاهــی در رود هــر جــا نــهــد پــای
          ز بـــس بـــنــد بــدانــدیــشــت گــران بــاد
          ســـمـــنـــد تـــنـــد عـــمـــر دشـــمـــنــت را
          عـــنـــان در دســـت مــرگ نــاگــهــان بــاد
          رگ و پـی ریـشـه ریـشـه خـون بـر او خشک
          ز خــوفــت خــصــم را چـون زعـفـران بـاد
          چــــــو راز انــــــدر نــــــهــــــاد راز داران
          بــه ســر نــیــســتــی خــصــمــت نــهـان بـاد
          اجــل چــون دســت بــنــدد بــر حـسـودت
          بـــلـــا تـــیـــر و قـــضــای بــد کــمــان بــاد
          اجـــل چـــون غـــرق خــون آیــد ز رزمــی
          ســـر بـــد خــواهــت او را بــر ســنــان بــاد
          چــــو تــــیــــر روی تــــرکــــش آزمـــایـــد
          جـــگـــرگــاه بــدانــدیــشــت نــشــان بــاد
          هــــزاران ســـر مـــحـــرومـــی کـــشـــیـــده
          عــدویــت را مــیــان جــســم و جــان بـاد
          بـــه گـــاه صـــور هـــم جـــان و تـــنــش را
          هــمــان ســدی کــه بــود انــدر مــیــان بـاد
          ســـخـــنـــدان داورا، مـــعـــنــی شــنــاســا
          ثـــنـــایـــت زیـــور نـــطـــق و بـــیــان بــاد
          چو وحشی گر چه چوی وحشی یکی نیست
          هـــزارت مــدح گــوی و مــدح خــوان بــاد
          اگــر یــک نــکـتـه سـنـجـد کـلـک نـطـقـش
          ورای مـــدح تـــو ســـهـــو الـــلــســان بــاد
          بـــه عــکــس ایــن دو ســال رفــتــه بــا او
          تـــرا احـــســـان و لـــطــف بــی کــران بــاد
          ز دســـت بـــخـــشـــشــت در آســتــیــنــش
          کـــلـــیـــد قـــفــل گــنــج شــایــگــان بــاد
          ز تــــفــــصــــیـــل عـــطـــاهـــای تـــو او را
          بــه هــر هــنــگــامــه‌ای ســد داسـتـان بـاد
          ز بــس لــطــف تــو طــبــع بــذلـه سـنـجـش
          پـــشـــیـــمـــان از ثـــنــای دیــگــران بــاد
          الـــا تـــا بـــعـــد بـــاشـــد لــازم جــســم
          الـــا تـــا جـــســم مــحــتــاج مــکــان بــاد
          بــه گــیــتـی هـرکـجـا صـاحـب مـکـانـیـسـت
          بـه حـکـمـت زنـده چـون جسم از روان باد





موضوع: وحشی بافقی،

[ پنجشنبه 6 آذر 1393 ] [ 11:22 ق.ظ ] [ محمد امین مرادی ]

[ نظرات() ]

قصیده وحشی بافقی

قصیدهٔ شمارهٔ ۹ - در ستایش شاه طهماسب 
         
          آنـکـه جان بخش و جان ستان باشد
          لــطــف و قــهــر خــدایـگـان بـاشـد
          آفـــتـــابـــی کـــه ســـایــهٔ چــتــرش
          بـــر ســـر شـــاه خـــاوران بـــاشــد
          پـــادشــاهــی کــه ســاحــت بــارش
          عــرصــهٔ مــلــک جــاودان بــاشــد
          شـاه تـهـمـاسـب آنـکه دست و دلش
          ضــامــن رزق انــس وجــان بــاشـد
          کـــبــک را در پــنــاه مــرحــمــتــش
          شـــهـــپـــر بــاز ســایــبــان بــاشــد
          صــعــوه را در زمــان مــعــدلــتـش
          حـــلـــقـــهٔ مـــار آشـــیــان بــاشــد
          از پـــی دفـــع و رفــع هــر مــنــهــی
          قــاضــی نــهــیــش آنــچــنـان بـاشـد
          کــه ز بــیــمــش عـروس نـغـمـهٔ نـی
          در پـــس پـــرده‌هــا نــهــان‌بــاشــد
          گـــر شـــود آمـــر ، آمـــر نـــهــیــش
          نــاهــی خــنــده زعــفــران بــاشــد
          پـــنــبــه ایــمــن بــود ز آتــش اگــر
          حــفــظــش او را نــگـاهـبـان بـاشـد
          بــود از گــرگ مــیــش بــاج ســتـان
          هــر کــجــا عــدل او شــبـان بـاشـد
          پـــیـــش نـــعــل ســمــنــد او خــارا
          هــمـچـو در پـیـش مـه کـتـان بـاشـد
          ذات او جـــوهــری کــه عــالــم ازو
          مــخــزن گــنــج شــایــگــان بــاشـد
          وه چه گنجی که بر سرش مه و سال
          اژدر چـــرخ پـــاســـبـــان بـــاشـــد
          نـیـسـت فـرق از وجـود تـا بـه عدم
          قــهــرش آنــجـا کـه قـهـرمـان بـاشـد
          هـــمـــه ضــرب عــصــای دربــانــش
          بـــر ســر پــادشــاه و خــان بــاشــد
          گــرد قــصــرش کــتــابــهٔ ســیـمـیـن
          ثــانــی اثــنــیــن کـهـکـشـان بـاشـد
          ای کــه بــر شــقــه‌هــای رایــت تــو
          رقــــم فـــتـــح جـــاودان بـــاشـــد
          غـــیـــر مـــیـــزان بـــار انـــعــامــت
          کـیـسـت آن کـز تـو سـرگـران بـاشـد
          نـــبــود لــعــل آتــشــیــن پــیــکــر
          آنــکـه در جـوف کـان نـهـان بـاشـد
          بــلــکــه از رشـک مـعـدن کـف تـو
          آتـــش انـــدر نـــهــاد کــان بــاشــد
          مـــعـــطـــی رزق خــلــق گــردد آز
          گــر تــرا زلــه بــنــد خــوان بــاشـد
          جـــوع گـــردد ز امــتــلــا رنــجــور
          گــر بــه خـوان تـو مـیـهـمـان بـاشـد
          اهـــل مـــهــمــانــســرای عــالــم را
          لــطــف عــام تــو مــیــزبـان بـاشـد
          خــصــم جــاهــت اگـر ز فـر هـمـای
          طـــالــب رفــعــت مــکــان بــاشــد
          بـه فـلـک خـواهـدش رسـانـد هـمای
          لــیـک وقـتـی کـه اسـتـخـوان بـاشـد
          در فــضــایــی کــه بــهــر گـوی زدن
          بـــاد پــای تــو تــک زنــان بــاشــد
          چـون غـلـامـان به دوش ترک سپهر
          از مـــه عــیــد صــولــجــان بــاشــد
          بــه مــثــل آب خـضـر اگـر طـلـبـنـد
          در دیـــار تـــو رایـــگـــان بـــاشــد
          در مـــقــامــی کــه شــیــر رایــت را
          حــمــلــه بــر گــاو آســمــان بــاشــد
          بــر هــوا گــرد ســرکــشــان ســپــاه
          قــیــروان تــا بــه قــیــروان بــاشــد
          بــســکــه گــرد از زمـیـن رود بـالـا
          زیـــر پـــا آســمــان عــیــان بــاشــد
          از ســــر تــــیـــغ گـــردن افـــرازان
          رخــنــه در فــرق فــرقــدان بـاشـد
          در مــــــقـــــام وداع گـــــردون را
          روبــرو هــمــچــو تــوأمــان بــاشــد
          آنــکــه از تــیـر در کـمـیـنـگـه رزم
          رود از جــــا زه کــــمـــان بـــاشـــد
          وانـکـه از خـصـم در گـذرگه حرب
          بـــجـــهـــد نـــاوک یـــلــان بــاشــد
          تـــن گــردان ز غــایــت پــیــکــان
          راســت چـون شـاخ ارغـوان بـاشـد
          خـون سـرگـشـتـه‌ای کـه در نـگـری
          هـــمــه در گــردن ســنــان بــاشــد
          مـــرگ را پــیــش تــیــغ بــی‌زنــهــار
          بـــانــک زنــهــار بــر زبــان بــاشــد
          هــر خـدنـگـی کـه از کـمـان بـجـهـد
          نـــایـــب مـــرگ نــاگــهــان بــاشــد
          آن کــز آن رزم جــان بــرد بـیـرون
          افـــعــی رمــح ســرکــشــان بــاشــد
          بــر ســر کــشــتــه بــا لـبـاس سـیـاه
          زاغ را شـــیـــون و فــغــان بــاشــد
          ای خــوش آن ابـلـق فـلـک سـرعـت
          کــه چـو مـهـرت بـه زیـر ران بـاشـد
          شــعــلــهٔ خــرمــن جــهــان گــردد
          آتــشــی کــز ســمــش جـهـان بـاشـد
          از صـــدای صــهــیــل خــود گــذرد
          هــر کــجــا مـطـلـق الـعـنـان بـاشـد
          بـــر ســـر آب ، هـــمـــچــو بــاد رود
          بــر ســر نــار چــون دخــان بــاشـد
          کــه نــه از نــم بــر او اثــر یــابــنــد
          کـه نـه از خـوی بـر او نـشـان بـاشـد
          بــر تــو از بــهــر دفـع کـیـد حـسـود
          آســمــان ان یــکــاد خــوان بــاشـد
          بــر زمــیــن فـتـنـه‌ای کـه بـود از آن
          بـــاز گـــویـــنــد تــا زمــان بــاشــد
          نـــبـــود جـــز خــط مــحــیــط افــق
          کــه از آن فــتــنــه بـر کـران بـاشـد
          بـــدن و جـــان بــهــم نــپــردازنــد
          بــســکــه آشــوب در جـهـان بـاشـد
          از تـــــو آواز الــــقــــتــــال رســــد
          وز عــدو بــانــگ الــامــان بــاشــد
          ای کـــه شـــکــر تــو بــر زبــان آرد
          هـــر کـــرا قـــوت بـــیـــان بـــاشــد
          رایــــت مــــدحــــت تــــو افـــرازد
          هــر کــرا خــامــه در بــنــان بـاشـد
          تـیـره ابـریـسـت کـلـک من که مدام
          در ثــنــای تــو در فــشــان بــاشــد
          بـرق مـعـنـی کـز ایـن سـحـاب جـهد
          مــیــل چــشــم مــخــالــفـان بـاشـد
          از مــــداد زبــــان خــــامــــهٔ مـــن
          خــصــم را مــهــر بــر دهـان بـاشـد
          بــا چــنــان نــظـم مـدعـی خـواهـد
          کـه سـخـن سـاز و نـکـته دان باشد
          شــعــر اســتــاد نـظـم خـویـش آرد
          کـان چـو ایـنست و این چو آن باشد
          بــوریــا بــاف بــیـن کـه مـی‌خـواهـد
          بــوریــا هــمــچــو پــرنــیــان بـاشـد
          پــیــش بــیــنــنــده لــعــل رمــانــی
          گــر چــه مــانــنــد نــاردان بــاشــد
          لــیــک در حــد ذات چـون نـگـری
          فــرق بــســیــار در مــیــان بــاشــد
          کــی بــه جــای شــکــار شـهـبـازان
          حـــد پـــرواز مـــاکـــیـــان بــاشــد
          خــویـش را جـوهـری شـمـارد لـیـک
          خـــزفـــش مـــایـــهٔ دکــان بــاشــد
          بــیــت مــعـمـور مـن کـه در بـامـش
          کـــلـــک در پــاش نــاودان بــاشــد
          کــی رسـد وهـم در نـشـیـبـش اگـر
          طــوبــی و ســدره نــردبــان بــاشـد
          جـــلـــوهٔ شـــاهـــد مـــعــانــی از او
          جـــلـــوهٔ حـــور از جــنــان بــاشــد
          ســـاحــت مــعــنــی وســیــعــش را
          کــه نــه امــکــان امــتـحـان بـاشـد
          تــا مــسـاحـت کـنـد ز کـاهـکـشـان
          در کــف چــرخ ریــســمــان بــاشـد
          قــصــر نـظـمـی چـنـیـن بـلـنـد و مـرا
          پـــســـتــی خــاک آســتــان بــاشــد
          رفـتـم از دسـت تـا بـه چـنـد کـسی
          پــــایــــمــــال ره هــــوان بــــاشـــد
          نــفــع مــن سـر بـه سـر ضـرر گـردد
          سـود مـن یـک بـه یـک زیـان بـاشد
          خـصـم در پـیـش مـن چـو تیغ شود
          دوسـت پـیـش آیـد و فـسـان بـاشـد
          ســد قــران رفــت نــجـم بـخـت مـرا
          هــمــچــنــان بــا ذنـب قـران بـاشـد
          مـرئـی از بـخـت مـن نـشد خط عیش
          دیـــدهٔ بـــخـــت نـــاتـــوان بـــاشــد
          بــا چــنـیـن غـصـه‌هـای جـان فـرسـا
          مــن فــرســوده را چـه جـان بـاشـد
          آهــم از دل ز ســرد مــهــری چـرخ
          ســرد چــون بـاد مـهـر جـان بـاشـد
          شــاد بــاش از خـزان غـم وحـشـی
          کـــه بـــهــار از پــی خــزان بــاشــد
          شــادی و غــم بــه کـس نـمـی‌مـانـد
          عـاقـل آنـکـس کـه شـادمـان بـاشـد
          هـمـچـو گـل بـا دو روزه فرصت عمر
          بـــه تــمــاشــای بــوســتــان بــاشــد
          نــقــد هــســتــی چــو مـی‌رود بـاری
          صـرف گـلـگـشـت گـلـسـتـان بـاشـد
          در دعــای گــل حــدیــقــهٔ مــلــک
          هـمـه تـن غـنـچـه سـان لـسان باشد
          تــا الــف جـا کـنـد بـه ضـمـن زمـان
          عــلــمــت را ظــفــر ضــمــان بـاشـد
          تـــا نـــشـــانـــی بــود ز پــادشــهــی
          چــاکــرت پــادشــه نــشــان بـاشـد
          تــــوســــن کـــام زیـــر ران دائـــم
          شــخــص بــخـت تـو کـامـران بـاشـد
          بـاد حـکـمـت روان بـه خـانـهٔ چرخ
          تـــا بـــدن خـــانـــهٔ روان بـــاشـــد
          شـــمـــع رای جـــهـــانـــفـــروز تـــرا
          جــرم خـورشـیـد شـمـعـدان بـاشـد
          اثـــر عـــون شـــحـــنــهٔ عــضــبــت
          خــنــجــر و حــنــجـر عـوان بـاشـد
          تـــا ز مـــرآت دیـــده عـــیــنــک را
          صـــورت ایـــن اثــرعــیــان بــاشــد
          کــه دهــد چــشــم پــیــر را پــرتـو
          پــــردهٔ دیــــده جــــوان بــــاشــــد
          بــه نــظــر بــازی تــو پــیــر ســپـهـر
          عــیــنــکـش عـیـن فـرقـدان بـاشـد





موضوع: وحشی بافقی،

[ پنجشنبه 6 آذر 1393 ] [ 11:21 ق.ظ ] [ محمد امین مرادی ]

[ نظرات() ]

قصیده وحشی بافقی

قصیدهٔ شمارهٔ ۸ - در ستایش امام دوازدهم «ع»   
       
          ســـپـــهـــر قـــصـــد مـــن زار نـــاتـــوان دارد
          کــه بــر مــیـان کـمـر کـیـن ز کـهـکـشـان دارد
          جـــفـــای چــرخ نــه امــروز مــی‌رود بــر مــن
          بـــه مــا عــداوت دیــریــنــه در مــیــان دارد
          اگــر نــه تــیــر جــفــا بـر کـیـمـنـه مـی‌فـکـنـد
          چـــرا ســـپـــهــر ز قــوس قــزح کــمــان دارد
          بــه کـنـج بـی‌کـسـی و غـربـتـم مـن آن مـرغـی
          کــه ســنــگ تــفــرقــه دورش ز آشـیـان دارد
          مــنــم خــرابــه نــشــیـنـی کـه گـلـخـن تـابـان
          بــه پــیــش کـلـبـهٔ مـن حـکـم بـوسـتـان دارد
          مـنـم کـه سـنـگ حـوادث مدام در دل سخت
          بــه قــصــد ســوخــتــنــم آتــشـی نـهـان دارد
          کــســی کــه کــرد نــظــر بــر رخ خــزانـی مـن
          ســـرشــک دمــبــدم از دیــده‌هــا روان دارد
          چــه ســازم آه کــه از بــخــت واژگــونــه مــن
          بــعـکـس گـشـت خـواصـی کـه زعـفـران دارد
          دلـــا اگـــر طـــلـــبــی ســایــهٔ هــمــای شــرف
          مـــشـــو مـــلــول گــرت چــرخ نــاتــوان دارد
          ز ضعف خویش برآ خوش از آن جهت که همای
          ز هــر چـه هـسـت تـوجـه بـه اسـتـخـوان دارد
          گــرت دهــد بــه مــثــل زال چـرخ گـردهٔ مـهـر
          چــو ســگ بــر آن نـدوی کـان تـرا زیـان دارد
          بـــدوز دیـــده ز مــکــرش کــه ریــزهٔ ســوزن
          پـــی هـــلـــاک تـــو انـــدر مـــیــان نــان دارد
          کــســی ز مــعــرکــه‌هــا ســرخ رو بــرون آیـد
          کـه سـیـنه صاف چو تیغ است و یک زبان دارد
          چـو کـلـک تـیـره نـهـادی کـه مـی‌شود دو زبان
          هــمــیــشــه روســیــهـی پـیـش مـردمـان دارد
          ز دســـتـــبـــرد اراذل مــدام دربــنــد اســت
          چــو زر کــســی کـه دل خـلـق شـادمـان دارد
          کــســی کــه مـار صـفـت در طـریـق آزار اسـت
          مـــدام بـــر ســر گــنــج طــرب مــکــان دارد
          خـود آن کـه پـشـت بـر اهـل زمـانـه کرد چو ما
          رخ طـــلـــب بـــه ره صــاحــب الــزمــان دارد
          شــه ســریــر ولــایــت مــحــمــد بــن حــســن
          کــه حــکـم بـر سـر ابـنـای انـس و جـان دارد
          کـفـش کـه طـعـنـه بـه لـطـف و سـخای بحر زند
          دلـش کـه خـنـده بـه جـود و عـطای کان دارد
          بــه یــک گــدای فــرومــایــه صـرف مـی‌سـازد
          بــه یــک فــقـیـر تـهـی کـیـسـه در مـیـان دارد
          زری کــه صــیــرفــی کــان بــه درج کـوه نـهـاد
          دری کـــه گـــوهـــری بـــحـــر در دکــان دارد
          دهـــان کـــان زر انـــدود بـــازمـــانـــده چــرا
          اگــر نــه حــیـرت از آن دسـت زرفـشـان دارد
          اگــر نــه دامــن چــتــرش پــنــاه مــهــر شــود
          ز بــاد فــتــنــه چــراغــش کــه در امـان دارد
          بـــه راه او شـــکـــفــد غــنــچــهٔ تــمــنــایــش
          هــوای بــاغ جــنــان آن کــه در جــهـان دارد
          لــبــاس عــمــر عــدو را ز مــهــجــهٔ عــلـمـش
          نــتــیــجــه‌ایـسـت کـه از نـور مـه کـتـان دارد
          تــویــی کــه رخــش تــرا از بــرای پــای انـداز
          زمـــانـــه اطـــلـــس نـــه تـــوی آســمــان دارد
          بــرون خــرام کــه بــهــر ســواری تـو مـسـیـح
          ســـمـــنـــد گـــرم رو مـــهـــر را عــنــان دارد
          نـــهـــال جـــاه تـــرا آب تـــا دهـــد کـــیـــوان
          ز چــرخ و کـاهـکـشـان دلـو و ریـسـمـان دارد
          بــه دهــر راسـت روی سـرفـراز گـشـتـه کـه او
          سـری بـه خـون عـدوی تـو چـون سـنـان دارد
          بــود گــشــایــش کــار جــهــان بــه پـهـلـویـش
          تــرا کــســی کــه چـو در سـر بـر آسـتـان دارد
          کــلــیــد حــب تــو بــهــر گــشــاد کـارش بـس
          کـــســـی کـــه آرزوی روضـــهٔ جـــنـــان دارد
          ز نــــور رأی تــــو و آفــــتــــاب مــــادر دهـــر
          بـــه مـــهــد دهــر دو فــرزنــد تــوأمــان دارد
          رسـیـد عـدل تـو جـائـی کـه زیـر گـنـبـد چـرخ
          کـــبـــوتـــر از پـــر شــهــبــاز ســایــبــان دارد
          اگــر اشــاره نــمـایـی بـه گـرگ نـیـسـت غـریـب
          کــه پــاس گــلــه بـه سـد خـوبـی شـبـان دارد
          شــهــا ز گــردش دوران شــکــایـتـیـسـت مـرا
          کـــه گــر ز جــا بــردم اشــک جــای آن دارد
          ز واژگــونــی ایــن بــخــت خــویــش حــیـرانـم
          کــه هــر کــرا دل مــن دوســتــر ز جـان دارد
          هــمــیــشــه در پــی آزار جــان زار مــن اسـت
          بــه قــصــد مــن کــمــر کـیـنـه بـر مـیـان دارد
          حـدیـث خـود بـه هـمـیـن مـخـتـصر کنم وحشی
          کــســی کــجــا ســر تـفـسـیـر ایـن بـیـان دارد
          هــمــیــشــه تـا کـه بـود کـشـتـی سـپـهـر کـه او
          ز خــاک لــنــگــر و از ســدره ســایـبـان دارد
          بــه دهــر کــشــتــی عــمــر مـطـیـع جـاهـش را
          ز مـــوج خـــیـــز فـــنـــا دور و در امــان دارد





موضوع: وحشی بافقی،

[ پنجشنبه 6 آذر 1393 ] [ 11:18 ق.ظ ] [ محمد امین مرادی ]

[ نظرات() ]

قصیده وحشی بافقی

قصیدهٔ شمارهٔ ۶ - در ستایش میرمیران          

          بــلــبــلـی را کـه هـمـیـن بـا گـل بـسـتـان کـار اسـت
          بــی گــلــش دیــدن گــلــزار عــجـب دشـوار اسـت
          غــرض از بــودن بــاغ اســت هــمــیــن دیـدن گـل
          ورنــه هــر شــوره زمــیــنـی کـه بـود پـر خـار اسـت
          چــمــن و غــیـر چـمـن هـر دو بـر آن مـرغ بـلـاسـت
          کـــه غـــم هـــجـــر گـــلــی دارد و در آزار اســت
          خود چه فرق است از آن خار که بر چوب گل است
          تـــا از آن خــار کــه پــرچــیــن ســر دیــوار اســت
          زحــــمــــت خــــار بــــود راحـــت بـــلـــبـــل امـــا
          نــه بـهـر فـصـل در آن فـصـل کـه گـل در بـار اسـت
          هـر چـه جـز گـل هـمـه خـار اسـت چـو بـلـبل نگرد
          انــدکــی غــیــرت اگـر خـود بـودش مـسـمـار اسـت
          گـو خـسـک ریـشـه در آن دیـده فـرو بـر که چو یار
          پـــا از آنـــجــا بــکــشــد ســیــرگــه اغــیــار اســت
          دارم از شـــش جــهــت آوازه حــرمــان در گــوش
          هــمــچــنــان در ره امــیـد دو چـشـمـم چـار اسـت
          لـــن‌تـــرانـــی هـــمـــه را دیــدهٔ امــیــد بــدوخــت
          ارنـــی گـــوی هـــمـــان مـــنـــتــظــر دیــدار اســت
          پــرده‌ای نــیــســت ولــی تــا کــه شــود مـحـرم راز
          کـــار مـــوقـــوف بـــه فـــرمـــان دل دلــدار اســت
          شـرط عـشـق اسـت کـه گـر یـار بـگـویـد کـه مـبـین
          چـشـم خـود را نـهـی انـگـشـت کـه امر از یار است
          هــر کــه را جــان بــه رضــای دل یــاریــسـت گـرو
          صــبــر بــر تــرک تــمــنــای خــودش نــاچــار اســت
          آرزوهــــا بـــزدا تـــا نـــگـــری جـــلـــوه حـــســـن
          کـــه دل بـــیـــغــرض آیــیــنــه بــی‌زنــگــار اســت
          هــســت مــوقـوف غـرض رد و قـبـول و بـد و نـیـک
          ورنــه خــوبــســت گــر اقــبــال و گــر ادبــار اسـت
          جـــنـــس بــازارچــهٔ عــشــق نــبــاشــد مــطــلــب
          دو بـضـاعـت کـه یـکـی فـخـر و دگـر یک عار است
          مـــشــرک عــشــق بــود بــلــهــوس کــام پــرســت
          کــمــر دعــوی عــشــقــش بــه مــیــان زنــار اسـت
          هــســت در مــذهــب مــا کــافــر از آن مــرتــد بــه
          کــه گــهــی قــول وی اقــرار و گــهــی انـکـاراسـت
          مـــن یــکــی گــویــم و جــاویــد بــدیــن اقــرارم
          مـــرتــدی مــعــنــی انــکــار پــس از اقــرار اســت
          الـــه الـــه چـــو یـــکـــی مــظــهــر آثــار دو کــون
          کــش مــتــاع دو جــهــان ریـزش یـک ایـثـار اسـت
          مــیــرمــیــران کــه کــمــیــن رایـتـش از آیـت شـان
          بــهــتــریــن رکــن فــلــک را پــی اسـتـظـهـار اسـت
          در بــنــایــی کــه کـنـد جـنـبـش از آن رای مـصـیـب
          راســــتــــی لـــازمـــهٔ ذات خـــط پـــرگـــار اســـت
          پــیــش دســتــش کــه هــمــه افـسـر عـزت بـخـشـد
          زر چـه کـرده‌سـت نـدانـم کـه بـدیـنسان خوار است
          نــقـل حـکـمـش نـه هـمـیـن مـرکـز کـل دارد و بـس
          بـــه امـــانـــت قـــدری نــیــز بــر کــهــســار اســت
          لــامــکــان نــیــســت بــجـز عـرصـه گـه مـضـمـاری
          گــر هــمــه جــیــش عــلـو تـو بـدان مـضـمـار اسـت
          کــهــکــشــان نــیــســت بــجــز مـنـتـسـخ تـو مـاری
          کــه هــمــه وصــف ضــمــیـر تـو بـر آن تـومـار اسـت
          خـــیـــمـــه جـــاه تـــرا در خـــور اجــزای طــنــاب
          امـــتــدادیــســت کــه آن لــازمــه مــقــدار اســت
          قــــطـــره‌ای ریـــخـــت ز ابـــر اثـــر تـــربـــیـــتـــت
          اصــل آن نـشـو و نـمـا گـشـت کـه در اشـجـار اسـت
          ســـیـــنـــهٔ صـــاف تـــو و آن دل پـــوشـــنـــدهٔ راز
          طــرفــه جــایــیــسـت کـه آیـیـنـه درو سـتـار اسـت
          قـهـرمـانـیـسـت غـضـب پـیـشـه جـهـان را سـخـطت
          گــــرهٔ ابــــروی او هــــای هــــوالــــقـــهـــار اســـت
          از نــهــیــب تــو نــه تــنــهــا ســر ظـالـم شـده نـرم
          نــرمــی آنــســت کــه در گــردن هــر جــبـار اسـت
          چـشـمـهٔ قـهـر تـو را ایـن یـکـی از بـلـعـجـبـی است
          کــه هــمــه مــاهــی او افــعــی آتــشــخــوار اســت
          در تـــن آن کـــه فـــلــک زهــر عــنــاد تــو نــهــاد
          اسـتـخـوان ریـزه در او عـقـرب و شـریـان مار است
          در کــمــانــی کــه کــشــد تــیــر خــلــاف تـو عـدو
          رخــنــهٔ جــســتــن پــیــکــان دهـن سـوفـار اسـت
          بــاز را خــون خــورد از صـولـت انـصـاف تـو کـبـک
          رنـگ خـونـش بـه هـمـیـن واسـطـه در مـنـقـار اسـت
          بــیــخ آزار بــدیــنــگــونــه کــه انــصــاف تـو کـنـد
          عـنـقـریـب اسـت کـه هـر گـل کـه دمـد بی‌خار است
          شــاخ گــل لــرزد از ایــن بـیـم کـه عـدلـت گـویـد
          غــنــچــه از بــهــر چــه مــانــنـد دل افـکـار اسـت
          چــرخ گـویـد چـه کـشـم پـیـش تـو درهـای نـجـوم
          در زوایــای ضــمــیــر تــو از ایــن بــســیــار اســت
          دهــر گــویــد مــنــم و بــحــر وجــودی کــان بــحـر
          ابـــر احـــســـان تـــرا مـــایـــه یـــک ادرار اســـت
          لــامــکــان را پــس ازیــن پـرکـنـد از مـنـظـر کـاخ
          دهـــر را هـــمــت عــالــی تــو گــر مــعــمــار اســت
          یــا مــرنــجــان بــه رکــاب زر خــود کــابـلـق چـرخ
          خـوش بـلـنـد اسـت ولـیـکـن نـه چـنان رهوار است
          خــانــه زادیــســت کــهــیــن قــلــزم احـسـان تـرا
          در یـــکـــتـــا کــه بــهــیــن زادهٔ دریــا بــار اســت
          آرزوی دل کـــس را بـــه زبـــان نــیــســت رجــوع
          پــیـش رأی تـو کـه مـسـتـغـنـی از اسـتـفـسـار اسـت
          در نـــظـــر حـــزم تـــرا آمــده چــون آتــش طــور
          نـــور آن آتـــش مــوهــوم کــه در احــجــار اســت
          نـــســخــه خــواهــش دلــهــاســت بــرات کــرمــت
          نــقــش انــگــشــتــر تــو مــهــر لــب اظــهــار اسـت
          داورا بـــلـــبـــل دســتــان زن مــعــنــی وحــشــی
          کــه خــوش آهـنـگ تـریـن طـایـر ایـن گـلـزار اسـت
          در ازل جــز بــه دعــای تــو صــفــیــری نــکـشـیـد
          ویــن نــوا تــا ابــدش تــعــبــیــه در مــنـقـار اسـت
          بـــود دایـــم بـــه دعـــای تــو و تــا خــواهــد بــود
          کـارش ایـنـسـت و جـز ایـن هـر چه کند بیکار است
          تــا چــنــیــن اســت کــه بــی‌پــاس نــمـانـد مـحـفـوظ
          جــنــس آن خــانــه کــه هــمـسـایـهٔ او طـرار اسـت
          بــاد حــزم تــو نــگــهــبــان جــهـان کـز پـی مـلـک
          پــاســبــانــیــســت کــه تـا صـبـح ابـد بـیـدار اسـت





موضوع: وحشی بافقی،

[ پنجشنبه 6 آذر 1393 ] [ 11:17 ق.ظ ] [ محمد امین مرادی ]

[ نظرات() ]