تبلیغات
اشعار زیبا - مطالب خاقانی

اشعار زیبا

شعر فقط شعر فارسی:)

قصیده خاقانی

شمارهٔ ۱۰ - رشید الدین وطوط در مدح خاقانی قصیده‌ای مشتمل بر سی و یک بیت سرود و برای او فرستاد که اولش این است «ای سپهر قدر را خورشید و ماه وی سریر فضل را دستور و شاه» «افضل الدین بوالفضایل بحر فضل فیلسوف دین فزای کفرکاه» خاقانی در جواب وی گفته است     

     
          مــگــر بــه ســاحـت گـیـتـی نـمـانـد بـوی وفـا
          کــه هــیــچ انــس نــیـامـد ز هـیـچ انـس مـرا
          فــســردگــان را هــمـدم چـگـونـه بـرسـازم
          فــســردگــان ز کــجــا و دم صــفــا ز کــجـا
          درخـت خـرمـا از مـوم سـاخـتـن سـهل است
          ولــیــک از آن نــتــوان یــافــت لـذت خـرمـا
          مـرا ز فـرقـت پـیـوسـتگان چنان روزی است
          کـه بـس نـمـانـد کـه مـانـم ز سـایـه نـیـز جـدا
          اگــر بــه گـوش مـن از مـردمـی دمـی بـرسـد
          بـه مـژده مـردمـک چـشـم بـخـشـمـش عـمدا
          اگـــر مـــرا نـــدای ارجـــعــی رســد امــروز
          وگـــر بــشــارت لــاتــقــنــطــوا رســد فــردا
          بـه گـوش هـوش مـن آیـد نـدای اهـل بـهـشت
          نــصــیــب نــفــس مـن آیـد نـویـد مـلـک بـقـا
          نــدای هــاتــف غـیـبـی ز چـار گـوشـهٔ عـرش
          صــدای کــوس الــهــی بــه پــنــج نــوبــهٔ لــا
          خــروش شــهـپـر جـبـریـل و صـور اسـرافـیـل
          غـــریـــو ســبــحــهٔ رضــوان و زیــور حــورا
          لــطــافــت حــرکــات فــلــک بــه گـاه سـمـاع
          طـــراوت نـــغـــمـــات مــلــک بــه گــاه نــدا
          صــریــر خــامــهٔ مــصــری مــیــانــهٔ تــوقـیـع
          صـــهــیــل ابــرش تــازی مــیــانــهٔ هــیــجــا
          نـــوای بـــاربـــد و ســـاز بـــربــط و مــزمــار
          طــریــق کــاســه‌گـر و راه ارغـنـون و سـه‌تـا
          صــفــیـر صـلـصـل و لـحـن چـکـاوک و سـاری
          نـــفـــیـــر فـــاخـــتـــه و نـــغــمــهٔ هــزار آوا
          نــوازش لــب جــانــان بــه شــعــر خــاقـانـی
          گـــزارش دم قـــمـــری بـــه پـــردهٔ عــنــقــا
          مـرا از ایـن هـمـه اصـوات آن خـوشـی نـرسـد
          کــه از دیــار عــزیــزی رســد ســلــام وفــا
          چـنـان کـه دوشـم بـی‌زحـمـت کـبـوتر و پیک
          رســیــد نـامـهٔ صـدر الـزمـان بـه دسـت صـبـا
          درسـت گـوئـی صـدر الـزمـان سـلـیـمـان بـود
          صـبـا چـو هـدهـد و مـحـنت سرای من چو سبا
          از آن زمـان کـه فـرو خواندم آن کتاب کریم
          هــمــی ســرایــم یــا ایــهــا الــمــلـاء بـه مـلـا
          بــهــار عـام شـکـفـت و بـهـار خـاص رسـیـد
          دو نــوبـهـار کـز آن عـقـل و طـبـع یـافـت نـوا
          بــهــار عــام جــهــان را ز اعــتــدال مــزاج
          بــهــار خــاص مــرا شــعــر ســیــد الـشـعـرا
          سـزد کـه عـیـد کـنـم در جـهـان به فر رشید
          کـه نـظـم و نـثـرش عـیـدی مـؤبـد اسـت مـرا
          اگــر بــه کــوه رســیــدی روایــت سـخـنـش
          زهــی رشــیــد جـواب آمـدی بـه جـای صـدا
          ز نــقــش خــامــهٔ آن صـدر و نـقـش نـامـهٔ او
          بــیــاض صــبــح و ســواد دل مــراسـت ضـیـا
          ز نـظـم و نـثـرش پـرویـن و نـعـش خیزد و او
          بــهــم نــیـامـد پـرویـن و نـعـش در یـک جـا
          عـبـارتـش هـمـه چـون آفـتـاب و طـرفـه‌تر آن
          کــه نــعــش و پـرویـن در آفـتـاب شـد پـیـدا
          بــرای رنـج دل و عـیـش بـد گـوارم سـاخـت
          جـــوارشـــی ز تــحــیــت مــفــرحــی ز ثــنــا
          مــعــانــیــش هـمـه یـاقـوت بـود و زر یـعـنـی
          مـــفـــرح از زر و یـــاقـــوت بــه بــرد ســودا
          بــه صــد دقــیــقـه ز آب در مـنـه تـلـخ تـرم
          بـه سـخـره چشمهٔ خضرم چو خواند آن دریا
          زبــون‌تــر از مـه سـی روزه‌ام مـهـی سـی‌روز
          مـرا بـه طـنـز چـو خـورشـیـد خواند آن جوزا
          طـویـلـهٔ سـخـنـش سـی و یـک جواهر داشت
          نــهــادمــش بــه بــهــای هــزار و یــک اســمـا
          بـه سـال عـمـرم از او بـیـست و پنج بخریدم
          شـــش دگــر را شــش روز کــون بــود بــهــا
          مگر که جانم از این خشک سال صرف زمان
          گــریــخــت در کــنــف او بـه وجـه اسـتـسـقـا
          کــه او بـه پـنـج انـامـل بـه فـتـح بـاب سـخـن
          ز هــفــت کـشـور جـانـم بـبـرد قـحـط و غـلـا
          حــیــات بــخــشــا در خـامـی سـخـن مـنـگـر
          کـه سـوخـتـه شـدم از مـرگ قـدوة الـحـکـما
          شــکــســتـه دل تـر از آن سـاغـر بـلـوریـنـم
          کــه در مــیــانــهٔ خــارا کــنــی ز دسـت رهـا
          بـــدان قـــرابـــهٔ آویـــخـــتـــه هــمــی مــانــم
          کــه در گــلــو بــبــرد مـوش، ریـسـمـانـش را
          فـروغ فـکـر و صـفـای ضـمـیـرم از عـم بـود
          چـو عـم بـمـرد، بـمـرد آن هـمـه فـروغ و صـفا
          جـهـان بـه خـیـره کـشـی بر کسی کشید کمان
          کــه بــرکــشـیـدهٔ حـق بـود و بـرکـشـنـدهٔ مـا
          ازیـن قـصـیـده نـمـودار سـاحـری کـن از آنک
          بــقــای نــام تــو اســت ایــن قــصــیـدهٔ غـرا
          بــه هــرکـسـی ز مـن ایـن دولـت ثـنـا نـرسـد
          خـنـک تـو کـایـن همه دولت مسلم است تورا
          اگـر خـری دم ازیـن مـعجزه زند که مراست
          دمـش بـیـنـد کـه خـر، گـنـگ بـهـتـر از گـویـا
          کــمــان گــروهــهٔ گــبــران نــدارد آن مـهـره
          کــه چــار مــرغ خــلــیــل انـدر آورد ز هـوا
          اگـرچـه هـرچـه عـیـال مـنـنـد خـصـم مـنـند
          جــواب نــدهــم الــا انــهــم هــم الــسـفـهـا
          کـه خـود زبـان زبـانـی بـه حـبـس گاه جحیم
          دهــد جـواب بـه واجـب کـه اخـسـئـوا فـیـهـا
          مــحــقـقـان سـخـن زیـن درخـت مـیـوه بـرنـد
          وگـــر شـــونـــد ســـراســـر درخــتــک دانــا
          دعــای خــالــص مــن پــس رو مـراد تـو بـاد
          کــه بـه ز یـاد تـوام نـیـسـت پـیـشـوای دعـا





موضوع: خاقانی،

[ سه شنبه 11 آذر 1393 ] [ 02:04 ب.ظ ] [ محمد امین مرادی ]

[ نظرات() ]

قصیده خاقانی

شمارهٔ ۹ - این قصیدهٔ را ارتجالا در مدح شروان شاه منوچهر و صفت شکارگاه او و بنای بند باقلانی سروده است          
          از ســر زلــف تــو بــوئــی ســر بــه مــهــر آمـد بـه مـا
          جـان بـه اسـتـقـبـال شـد کـای مـهـد جـان‌هـا تـا کـجا
          ایــن چــه مــوکـب بـود یـارب کـانـدر آمـد شـادمـان
          بــارگــیــرش صــبــح دم بـود و جـنـیـبـت کـش صـبـا
          در مــیــان جــان فــروشــد بــر در دل حــلــقــه زد
          از بـــن هـــر مـــوی فـــریـــادی بـــرآمـــد کـــانــدرآ
          مــا در آب و آتــش از فــکـرت کـه گـوئـی آن نـسـیـم
          بـــاد زلـــفـــت بـــود بـــا خـــاک جـــنـــاب پــادشــا
          بــا غــبــار صــیــد گــاه شــاه کــز تــعـظـیـم هـسـت
          ز آهــوان مــشــک ده صــد تــبــتــش در یــک فـضـا
          صــیــد گــاه شــاه جــان‌هـا را چـراگـاه اسـت ازآنـک
          لــخــلــخــهٔ روحــانــیــان بــیــنــی در او بـعـرالـظـبـا
          هـــم در او افـــعــی گــوزن آســا شــده تــریــاق‌دار
          هــم گــوزنــانــش چــو افــعــی مــهـره‌دار انـدر قـفـا
          شــاه را دیــدم در او پــیــکــان مــقــراضـه بـه کـف
          راســت چــون بــحــر نــهـنـگ انـداز در نـخـجـیـر جـا
          وحــشــیــان از حــرمــت دسـتـش سـوی پـیـکـان او
          پـــای کـــوبـــان آمـــدنـــدی از ســـر حــرص و هــوا
          خــون صــیــد الــلــه اکــبـر نـقـش بـسـتـی بـر زمـیـن
          جــان صــیــد الــحــمــد الـلـه سـبـحـه گـفـتـی در هـوا
          پـــیـــش تـــیـــرش آهـــوان را از غــم رد و قــبــول
          شـیـر خـون گشتی و خون شیر آن ز خوف این از رجا
          تــیــر چــون در زه نــشــانــدی بـر کـمـان چـرخ‌وش
          گـــفـــتـــی او مـــحــور هــمــی رانــد ز خــط اســتــوا
          ســعــد ذابــح ســر بـریـدی هـر شـکـاری را کـه شـاه
          ســـوی او مـــحـــور ز خـــط اســـتـــوا کـــردی رهـــا
          پــیــش پــیــکــان دو شــاخــش از بـرای سـجـده‌ای
          شــیــر چــون شــاخ گــوزنـان پـشـت را کـردی دوتـا
          مــن شــنــیــدم کــز نــهــیـب تـیـر ایـن شـیـر زمـیـن
          شـــیـــر گــردون را اغــثــنــا یــا غــیــاث آمــد نــدا
          داور مـــهـــدی ســـیـــاســـت مـــهــدی امــت پــنــاه
          رســـتـــم حــیــدر کــفــایــت حــیــدر احــمــد لــوا
          خــســرو ســلـطـان نـشـان خـاقـان اکـبـر کـز جـلـال
          روزگــارش عــبــده الــاصــغــر نــویــســد بــر مــلـا
          عــطــســهٔ جـودش بـهـشـت و خـنـدهٔ تـیـغـش سـقـر
          ظــل چــتــرش آفــتــاب و گــرد رخــشــش کــیـمـیـا
          آفــتــاب مــشــتــری حــکـم و سـپـهـر قـطـب حـلـم
          زیــر دســت آورده مــصــری مــار و هــنــدی اژدهــا
          هــنــدی او هــمــچـو زنـگـی آدمـی خـور در مـصـاف
          مــصــری او چــون عــرابــی تــیــز مـنـطـق در سـخـا
          نــام او چــون اســم اعـظـم تـاج اسـمـادان از آنـک
          حــلــقــهٔ مــیــم مــنــوچــهــر اســت طــوق اصــفـیـا
          بــلـکـه رضـوان زیـن پـس از مـیـم مـنـوچـهـر مـلـک
          یـــارهٔ حـــوران کـــنـــد گـــر شــاه را بــیــنــد رضــا
          دایــرهٔ مــیــم مــنــوچــهــر از ثــوابــت بــرتـر اسـت
          آفــریــنــش در مــیــانــش نــقــطــه‌ای بــس بــیــنـوا
          گــر ســمــا چــون مــیــم نـام او نـبـودی از نـخـسـت
          هـم چـو سـیـن در هـم شـکـسـتـی تـاکنون سقف سما
          حــرمــتــی دارد چــنــان تــوقـیـع او کـانـدر بـهـشـت
          صـــح ذلـــک گـــشـــت تـــســـبــیــح زبــان انــبــیــا
          چــرخ را تــوقــیــع او حـرز اسـت چـون او بـرکـشـد
          آن ســـعـــادت بـــخـــش مــریــخ زحــل‌وش در وغــا
          تــیــغ او خـواهـد گـرفـتـن روم و هـنـد از بـهـر آنـک
          ایــن دو جــا را هــســت مــریــخ و زحـل فـرمـان روا
          هـم زبـانـش تـیـغ و هـم تـیـغـش زبـان نـصـرت است
          ایـــن ســـرایــد ســر وحــی و آن کــنــد درس غــزا
          تـیـغ حـصـرم رنـگ و بـر وی دانـه دانـه چـون عـنب
          بــخــت کــرده زان عــنــب نـقـل و ز حـصـرم تـوتـیـا
          تــیــغ او آبــســتـن اسـت از فـتـح و ایـنـک بـنـگـرش
          نـــقـــطـــهـــای چـــهـــره بــر آبــســتــنــی دارد گــوا
          شاه در یک حال هم خضر است و هم اسکندر است
          کــیــنــهٔ دیــن کــرد و شــد بــا آب حــیــوان آشــنــا
          هــم ز پــیــش آب حــیــوان سـد ظـلـمـت بـرگـرفـت
          هـــم مـــیـــان آب کـــر ســـدی دگـــر کــرد ابــتــدا
          از نـهـیـب ایـن چـنـیـن سـد کـوسـت فـتـح الـباب فتح
          ســـد بـــاب الـــبـــاب لــرزان شــد بــه زلــزال فــنــا
          شـــاه بـــود آگـــه کـــه وقــتــی مــاه و گــاو زمــیــن
          کـــلـــی اجــزای گــیــتــی را کــنــنــد از هــم جــدا
          پــیــش از آن کــز هــم بــرفـتـی هـفـت انـدام زمـیـن
          رفــت و پـیـش گـاو و مـاهـی سـاخـت سـدی از قـضـا
          پــس بــر آن ســد مــبــارک ده انــامــل بــرگـمـاشـت
          جــدولــی را هــفــت دریــا ســاخــت از فـیـض عـطـا
          وز فـــلـــک آورد در وی گـــاو و مـــاهـــی و صــدف
          گــاو گــردنــده، صــدف جــنــبــان و مــاهــی آشــنـا
          مـاهـیـش دنـدان فـکـن گـشـت و صـدف گـوهـر نمای
          گــاو او عــنــبــر فــزای و ســاحــلــش ســنــبـل گـیـا
          بــود در احــکــام خــســرو کـز پـی سـی و دو سـال
          خــســف آب و بــاد خــواهــد بــود در اقــلــیــم مــا
          آب را بــربــســت و دســت و بـاد را بـشـکـسـت پـای
          تـــا نـــه زآب آیـــد گـــزنــد و نــه ز بــاد آیــد بــلــا
          زآنـکـه چـون نـحـل ایـن بـنا را خود مهندس بود شاه
          آب چــون آیــیــنــه‌شــان انــگــبـیـن گـشـت از صـفـا
          تـا چـو شـاه نـحـل شـاه انـگـیخت لشکر چشم خصم
          صـد هـزاران چـشـمـه شـد چـون خـانـهٔ نـحـل از بکا
          تــا بــه افــزون بــرد رنــج و گــنــج افـزون بـرگـشـاد
          رنـــج‌هـــای هـــرکـــســـی را گـــنــج‌هــا دادش جــزا
          بــهــر مــزدوران کــه مــحــروران بـدنـد از مـانـدگـی
          قــرصــهٔ کــافــور کــرد از قــرصــهٔ شــمـس الـضـحـی
          وز مــلــایـک نـعـرهـا بـرخـاسـت کـایـنـک در زمـیـن
          شـــاه بــنــد بــاقــلــانــی بــســت چــون بــنــد قــبــا
          قــاصــد بــخــت از زبـان صـبـح دم ایـن دم شـنـیـد
          صـد زبـان شـد هـم چـو خـورشـیـد از پـی این ماجرا
          چــون کــبــوتــر نــامـه آورد از ظـفـر، نـعـم الـبـریـد
          عــنــکــبــوت آســا خــبـر داد از خـطـر نـعـم الـفـتـا
          گــفــت کــای خــاقــانـی آتـش گـاه مـحـنـت شـد دلـت
          راه حــضــرت گــیــر و جــان از آتــش غـم کـن رهـا
          شـــاه ســـد آب کـــرد ایـــنـــک رکـــاب شــاه بــوس
          تــــا بــــرای ســـد آتـــش بـــنـــدهـــا ســـازد تـــورا
          زانــکـه امـروز آب و آتـش عـاجـز از اعـجـاز اوسـت
          گــر بــخــواهــد زآب ســازد شــمــع و ز آتــش آســیــا
          گـفـتـم ای جـبـریـل عـصـمـت گـفـتـم ای هدهد خبر
          وحــی پــردازی عــفــا الــلـه مـلـک بـخـشـی مـرحـبـا
          دعــوتــم کــردی بــه لــشــگــرگــاه خــاقــان کـبـیـر
          حـــبـــذا لـــشـــگـــرگـــه خــاقــان اکــبــر حــبــذا
          لــیـک مـن در طـوق خـدمـت چـون کـبـوتـر بـد دلـم
          پــیــش شــه بــازی چــنــان، زنــهـار کـی بـاشـد مـرا
          گــفــت کــان شــه بـاز در نـسـریـن گـردون نـنـگـرد
          بــر کــبــوتــر بــاز بــیــنــد ایــنــت پــنــداری خــطـا
          هـیـن بـگـو ای فـیـض رحـمـت هـیـن بگو ای ظل حق
          هــیــن بــگــو ای حــرز امـت هـیـن بـگـو ای مـقـتـدا
          ای خــدیــو مـاه رخـش ای خـسـرو خـورشـیـد چـتـر
          ای یـــل بـــهـــرام زهـــره ای شـــه کـــیـــوان دهــا
          آســتــانــت گــنــبــد ســیــمــاب گـون را مـتـکـاسـت
          بــنــدهٔ ســیــمــاب دل ســیــمــاب شــد زیـن مـتـکـا
          خــود ســپــاه پــیــل در بــیــت الـحـرم گـو پـی مـنـه
          خــود قــطــار خــوک در بــیــت الــمــقـدس گـو مـیـا
          کـــی بـــرنـــد آب درمـــنـــه بـــر لـــب آب حـــیــات
          کــی شــود ســنــگ مــنــات انــدر خـور سـنـگ مـنـا
          بـنـده چـون زی حـضـرتـت پـویـد نـدارد بـس خـطـر
          نــجــم ســفـلـی چـون شـود شـرقـی نـدارد بـس ضـیـا
          خــود مــدیــحــت را بــه گــفـت او کـجـا بـاشـد نـیـاز
          مــصــحــف مــجــد از پــر طــاووس کـی بـگـیـرد بـهـا
          خــاک درگــاهــت دهــد از عــلــت خــذلـان نـجـات
          کــاتــفــاق اســت ایـن کـه از یـاقـوت کـم گـردد وبـا
          بـنـدهٔ خـاکـیـن بـه خـدمـت نـیـم رو خـاکـیـن رسید
          سـهـم خـسـران پـس نـهـاد و سـهـم خـسـرو پـیـشـوا
          کـــیـــمـــیـــای جــان نــثــار آورده بــر درگــاه شــاه
          بــــا عـــقـــیـــق اشـــک و زر چـــهـــره و در ثـــنـــا
          زیــد چـون در خـدمـت احـمـد بـه تـرک زن بـگـفـت
          نـــام بـــاقـــی یـــافـــت ایـــنـــک آیــت لــمــاقــضــی
          هـم نـثـار از جـان تـوان کـردن به صدر چون تو شاه
          هــم بــه تــرک زن تــوان گــفــتــن بــرای مـصـطـفـی
          جــــان خــــاقــــانــــی ز تـــف آفـــتـــاب و رنـــج راه
          مـــانـــده بـــود آســوده شــد در ســایــهٔ ظــل خــدا
          اجــتــمــاع مــاه بــود امــروز و اســتــقــبــال بــخــت
          کــاوفـتـاد ایـن ذره را بـا چـون تـو خـورشـیـد الـتـقـا
          مــریــم طــبــعــش نـکـاح یـوسـف وصـف تـو بـسـت
          مـریـمـی بـا حـسـن یـوسـف نـی چـو یـوسـف کـم بـهـا
          لــیــک بـا ام الـخـبـائـث چـون طـلـاقـش واقـع اسـت
          خــســروش رجــعــت نــفــرمــایــد بــه فـتـوی جـفـا
          گـر بـسـیـط خـاک را چـون مـن سـخـن پـیرای هست
          اصــلــم آتــش دان و فــرعــم کــفـر و پـیـونـدم ابـا
          آســمــان صــدرا شــنــیــدی لــفــظ پــرویــن‌بـار مـن
          قـــائـــلـــان عـــهـــد را گـــو هـــکـــذا والـــا فــلــا
          ای گــه تــوقــیــع آصــف خــامــه و جــمــشـیـد قـدر
          وی گــه نــیــت ارســطــو عــلــم و اســکــنــدر بـنـا
          ای ربـــیـــع فـــضــل، از تــو گــشــت آدم را شــرف
          وی ربـــیــع فــصــل، از تــو گــشــت عــالــم را نــمــا
          در ربـــیـــع دولـــتـــت هــرگــز خــزان را ره مــبــاد
          فـارغـم ز آمـیـن کـه دانـم مـسـتـجـاب است این دعا





موضوع: خاقانی،

[ سه شنبه 11 آذر 1393 ] [ 02:03 ب.ظ ] [ محمد امین مرادی ]

[ نظرات() ]

قصیده خاقانی

شمارهٔ ۸ - در شکایت از حبس و بند و مدح عظیم الروم عز الدوله قیصر          
          فــلــک کــژروتــر اســت از خـط تـرسـا
          مـــرا دارد مـــســـلــســل راهــب آســا
          نه  روح الله در این دیر است چون شد
          چــنــیــن دجـال فـعـل ایـن دیـر مـیـنـا
          تــنــم چـون رشـتـهٔ مـریـم دوتـا اسـت
          دلــم چـون سـوزن عـیـسـاسـت یـکـتـا
          مــن ایــنــجـا پـای‌بـنـد رشـتـه مـانـدم
          چــو عــیــســی پــای‌بــنـد سـوزن آنـجـا
          چـرا سـوزن چـنـیـن دجـال چشم است
          کــه انــدر جــیـب عـیـسـی یـافـت مـاوا
          لـــبـــاس راهـــبـــان پــوشــیــده روزم
          چـــو راهــب زان بــرآرم هــر شــب آوا
          بــه صــور صــبــح گــاهــی بـرشـکـافـم
          صـــلـــیـــب روزن ایـــن بــام خــضــرا
          شــده اســت از آه دریــا جــوشـش مـن
          تــیــمــم گــاه عــیــســی قــعــر دریــا
          بــه مــن نــامــشــفــقــنــد آبــاء عـلـوی
          چـــو عــیــســی زان ابــا کــردم ز آبــا
          مـــرا از اخـــتــر دانــش چــه حــاصــل
          کــه مــن تــاریــک او رخـشـنـده اجـزا
          چـه راحـت مـرغ عـیـسـی را ز عـیـسی
          کـه هـمـسـایـه اسـت بـا خـورشید عذرا
          گــر آن کــیـخـسـرو ایـران و تـور اسـت
          چـــرا بـــیــژن شــد انــدر چــاه یــلــدا
          چـرا عـیـسـی طـبـیـب مـرغ خود نیست
          کـــه اکـــمـــه را تــوانــد کــرد بــیــنــا
          نـتـیـجـه دخـتـر طبعم چو عیسی است
          کــه بــر پــاکــی مــادر هــســت گــویــا
          ســخـن بـر بـکـر طـبـع مـن گـواه اسـت
          چــو بــر اعــجــاز مــریــم نـخـل خـرمـا
          چــو مــن نـاورد پـانـصـد سـال هـجـرت
          دروغــی نــیــســت هــا بـرهـان مـن هـا
          بــرآرم زایــن دل چــون خــان زنـبـور
          چـــو زنــبــوران خــون آلــوده غــوغــا
          زبــــان روغــــنــــیــــنــــم زآتــــش آه
          بــســوزد چــون دل قــنــدیــل تــرســا
          چــو قــنــدیــلــم بـرآویـزنـد و سـوزنـد
          ســه زنــجــیــرم نــهــادســتــنــد اعـدا
          چـو مـریـم سـرفـکـنـده، ریزم از طعن
          سـرشـکـی چـون دم عـیـسـی مـصـفـی
          چـنـان اسـتـاده‌ام پـیـش و پـس طـعـن
          کــه اســتــاده اســت الـف‌هـای اطـعـنـا
          مــرا زانــصــاف یــاران نــیــسـت یـاری
          تــظــلــم کــردنــم زان نــیــســت یـارا
          عــلــی الــلـه از بـد دوران عـلـی الـلـه
          تـــــبـــــرا از خـــــدا دوران تـــــبــــرا
          نــه از عــبــاســیـان خـواهـم مـعـونـت
          نـــه بــر ســلــجــوقــیــان دارم تــولــا
          چــو داد مــن نــخــواهــد داد ایـن دور
          مــرا چـه ارسـلـان سـلـطـان چـه بـغـرا
          چـو یـوسـف نـیـسـت کـز قـحـطم رهاند
          مـــرا چــه ابــن‌یــامــیــن چــه یــهــودا
          مــرا اســلــامــیــان چـون داد نـدهـنـد
          شــوم بــرگــردم از اســلــام حــاشــا
          پـس از تـحـصـیـل دیـن از هـفـت مردان
          پــس از تــاویــل وحــی از هــفــت قـرا
          پــس از الــحــمــد و الـرحـمـن والـکـهـف
          پـس از یـاسـیـن و طـاسـیـن میم و طاها
          پــس از مــیــقـات حـج و طـوف کـعـبـه
          جــمــار و ســعــی و لــبــیـک و مـصـلـی
          پـس از چـنـدین چله در عهد سی سال
          شــوم پــنــجــاهــه گــیــرم آشــکــارا
          مــرا مـشـتـی یـهـودی فـعـل، خـصـمـنـد
          چـو عـیـسـی تـرسـم از طـعـن مـفـاجـا
          چــه فــرمــائــی کــه از ظــلــم یـهـودی
          گــــریـــزم بـــر در دیـــر ســـکـــوبـــا
          چــه گــوئــی کــســتــان کــفــر جــویـم
          نـــجـــویـــم در ره دیـــن صـــدر والـــا
          در ابـــخـــازیـــان ایـــنـــک گـــشـــاده
          حـــریـــم رومـــیـــان آنـــک مـــهـــیـــا
          بـــگـــردانـــم ز بــیــت الــلــه قــبــلــه
          بــه بــیــت الــمـقـدس و مـحـراب اقـصـی
          مــرا از بــعــد پــنــجــه سـالـه اسـلـام
          نــزیــبــد چــون صــلــیــبـی بـنـد بـر پـا
          روم نــاقــوس بــوســم زیــن تــحـکـم
          شـــوم زنـــار بـــنـــدم زیـــن تــعــدا
          کــنــم تــفــســیــر ســریـانـی ز انـجـیـل
          بـــخـــوانـــم از خــط عــبــری مــعــمــا
          مـــن و نــاجــرمــکــی و دیــر مــخــران
          در بـــقـــراطـــیـــانـــم جـــا و مــلــجــا
          مـــرا بـــیـــنـــنــد انــدر کــنــج غــاری
          شــده مــولــو زن و پــوشــیــده چـوخـا
          بــه جــای صــدرهٔ خــارا چــو بـطـریـق
          پــلــاســی پــوشــم انـدر سـنـگ خـارا
          چـو آن عـود الـصـلـیـب انـدر بـر طـفـل
          صــلــیــب آویــزم انــدر حــلـق عـمـدا
          وگــر حــرمــت نــدارنــدم بــه ابــخــاز
          کـــنـــم زآنـــجـــا بـــه راه روم مــبــدا
          دبــیــرســتــان نــهـم در هـیـکـل روم
          کـــنـــم آئـــیـــن مـــطـــران را مــطــرا
          بـــدل ســازم بــه زنــار و بــه بــرنــس
          ردا و طــیــلــســان چــون پــور ســقــا
          کــنــم در پـیـش طـرسـیـقـوس اعـظـم
          ز روح الـــقـــدس و ابـــن و اب مــجــارا
          به یک لفظ آن سه خوان را از چه شک
          بـــه صـــحــرای یــقــیــن آرم هــمــانــا
          مـــرا اســقــف مــحــقــق‌تــر شــنــاســد
          ز یــعــقــوب و ز نــســطــور و ز مـلـکـا
          گـــشـــایـــم راز لـــاهـــوت از تـــفـــرد
          نـــمـــایـــم ســاز نــاســوت از هــیــولــا
          کـشـیـشـان را کـشـش بـیـنـی و کـوشش
          بــه تــعــلــیــم چـو مـن قـسـیـس دانـا
          مــرا خــوانــنــد بــطــلــمــیــوس ثــانـی
          مـــرا دانـــنـــد فـــیـــلـــاقـــوس والـــا
          فــرســتــم نــســخــهٔ ثــالــث ثــلــاثـه
          ســـوی بــغــداد در ســوق الــثــلــاثــا
          بـه قـسـطـنـطـیـن بـرنـد از نـوک کـلـکم
          حـــنــوط و غــالــیــه مــوتــی و احــیــا
          بــه دســت آرم عـصـای دسـت مـوسـی
          بــســازم زان عــصــا شــکـل چـلـیـپـا
          ز ســرگــیــن خــر عــیــســی بــبــنـدم
          رعــــاف جــــاثــــلــــیـــق نـــاتـــوانـــا
          ز افـــســار خــرش افــســر فــرســتــم
          بـــه خـــانـــان ســـمـــرقــنــد و بــخــارا
          سـم آن خـر بـه اشـک چـشـم و چـهره
          بـــگـــیـــرم در زر و یـــاقــوت حــمــرا
          سـه اقـنـوم و سـه قـرقـف را بـه بـرهان
          بـــگـــویـــم مــخــتــصــر شــرح مــوفــا
          چـه بـود آن نـفـخ روح و غـسل و روزه
          کــه مــریــم عــور بــود و روح تــنــهــا
          هــنــوز آن مـهـر بـر درج رحـم داشـت
          کــه جــان افــروز گــوهـر گـشـت پـیـدا
          چـه بـود آن نـطـق عـیـسـی وقت میلاد
          چــه بـود آن صـوم مـریـم وقـت اصـغـا
          چـگـونـه سـاخـت از گـل مـرغ عـیـسی
          چــگــونــه کــرد شــخـص عـازر احـیـا
          چـه مـعـنـی گـفـت عـیـسـی بـر سـر دار
          کـــه آهـــنـــگ پـــدر دارم بـــه بــالــا
          وگــر قــیــصــر ســکــالـد راز زردشـت
          کـــنـــم زنـــده رســوم زنــد و اســتــا
          بـگـویـم کـان چـه زند است و چه آتش
          کـــز او پـــازنــد و زنــد آمــد مــســمــا
          چـه اخـگـر مـانـد از آن آتـش کـه وقتی
          خـــلـــیـــل الــلــه در آن افــتــاد دروا
          بــه قــســطــاسـی بـسـنـجـم راز مـوبـد
          کــه جــوسـنـگـش بـود قـسـطـای لـوقـا
          چــرا پــیــچــد مـگـس دسـتـار فـوطـه
          چـــرا پـــوشـــد مــلــخ رانــیــن دیــبــا
          بــه نــام قــیــصــران سـازم تـصـانـیـف
          بــه از ارتــنــک چــیــن و تــنــگـلـوشـا
          بــس ای خــاقــانــی از ســودای فــاسـد
          کــه شــیـطـان مـی‌کـنـد تـلـقـیـن سـودا
          رفـیـق دون چـه انـدیـشـد بـه عـیسی؟
          وزیــــر بــــد چــــه آمـــوزد بـــه دارا؟
          مــگــو ایـن کـفـر و ایـمـان تـازه گـردان
          بــگــو اســتــغــفــر الــلــه زیــن تــمـنـا
          فـــقـــل و اشـــهـــد بــان‌الــلــه واحــد
          تـــعــالــی عــن مــقــولــاتــی تــعــالــی
          چــه بــایــد رفــت تــا روم از ســر ذل
          عــظــیــم الــروم عــز الـدولـه ایـنـجـا
          یــمــیــن عــیــســی و فــخــر الــحـواری
          امـــیــن مــریــم و کــهــف الــنــصــاری
          مــســیــحــا خــصــلــتــا قــیـصـر نـژادا
          تـــورا ســوگــنــد خــواهــم داد حــقــا
          بــه روح الــقـدس و نـفـخ روح و مـریـم
          بــه انــجــیــل و حــواری و مــســیــحـا
          بــه مــهــد راســتــیــن و حــامـل بـکـر
          بـــه دســـت و آســـتـــیـــن بــاد مــجــرا
          بــه بـیـت الـمـقـدس و اقـصـی و صـخـره
          بــه تــقــدیــســات انــصــار و شـلـیـخـا
          بــه نــاقــوس و بــه زنـار و بـه قـنـدیـل
          بـــه یـــوحـــنـــا و شــمــاس و بــحــیــرا
          بـه خـمـسـیـن و بـه دنـح و لـیـلـة الـفـطر
          بــه عــیــدالــهـیـکـل و صـوم الـعـذارا
          بــه پــاکــی مــریــم از تــزویـج یـوسـف
          بــه دوری عــیــسـی از پـیـونـد عـیـشـا
          بــه بــیــخ و شــاخ و بــرگ آن درخـتـی
          کـــه آمـــد مـــیــوه‌ش از روح مــعــلــا
          بــه مــاه تــیــر کــانــگــه بـود نـیـسـان
          بــه نــخــل پــیــر کــانــجــا گـشـت بـرنـا
          بــه بــانــگ و زاری مــولــو زن از دیــر
          بـــه بـــنـــد آهــن اســقــف بــر اعــضــا
          بــه تــثــلــیــث بــروج و مــاه و انــجــم
          بــه تــربــیــع و بــه تــســدیـس ثـلـاثـا
          ز تــثـلـیـثـی کـجـا سـعـد فـلـک راسـت
          بـــه تـــربـــیــع صــلــیــبــت بــاد پــروا
          کـــه بـــهـــر دیــدن بــیــت‌الــمــقــدس
          مـــرا فـــرمـــان بــخــواه از شــاه دنــیــا
          ز خــــط اســــتــــوا و خــــط مــــحـــور
          فـــلــک را تــا صــلــیــب آیــد هــویــدا
          ســزد گــر عــیــسـی انـدر دیـر هـرقـل
          کــنــد تــســبــیــح از ایــن ابـیـات غـرا





موضوع: خاقانی،

[ سه شنبه 11 آذر 1393 ] [ 02:02 ب.ظ ] [ محمد امین مرادی ]

[ نظرات() ]

قصیده خاقانی

شمارهٔ ۷ - در مباهات و نکوهش حسودان          
          نــیــسـت اقـلـیـم سـخـن را بـهـتـر از مـن پـادشـا
          در جـهـان مـلـک سـخـن رانـدن مـسـلـم شد مرا
          مــریــم بــکــر مــعــانــی را مــنــم روح الـقـدس
          عـــالــم ذکــر مــعــالــی را مــنــم، فــرمــان روا
          شـه طـغـان عـقـل را نـایـب مـنـم، نـعـم الـوکیل
          نــوعــروس فـضـل را صـاحـب مـنـم نـعـم الـفـتـی
          درع حـکـمـت پـوشـم و بـی‌تـرس گـویـم الـقـتـال
          خــوان فــکـرت سـازم و بـی‌بـخـل گـویـم الـصـلـا
          نــکــتـهٔ دوشـیـزهٔ مـن حـرز روح اسـت از صـفـت
          خــاطــر آبــســتــن مــن نـور عـقـل اسـت از صـفـا
          عــقــد نــظــامـان سـحـر از مـن سـتـانـد واسـطـه
          قــلــب ضــرابــان شــعــر از مــن پـذیـرد کـیـمـیـا
          رشـک نـظـم مـن خـورد حـسـان ثـابـت را جـگـر
          دســت نــثــر مــن زنــد ســحــبــان وائـل را قـفـا
          هــر کــجــا نــعــلــی بــیــنــدازد بـراق طـبـع مـن
          آســمــان زان تــیــغ بــران ســازد از بــهــر قــضــا
          بــر ســر هــمــت بــلــا فــخــر از ازل دارم کـلـاه
          بــر تــن عــزلــت بــلــا بــغــی از ابــد دارم قـبـا
          مــن ز مــن چــو ســایــه و آیـات مـن گـرد زمـیـن
          آفــتــاب آســا رود مــنــزل بــه مــنـزل جـا بـه جـا
          این از آن پرسان که آخر نام این فرزانه چیست؟
          وان بـدیـن گـویـان کـه آخر جای این ساحر کجا؟
          پــیـش کـار حـرص را بـر مـن نـبـیـنـی دسـت رس
          تــا شــهــنــشــاه قــنــاعــت شــد مـرا فـرمـان روا
          تـرش و شـیرین است مدح و قدح من تا اهل عصر
          از عــنــب مـی‌پـخـتـه سـازنـد و ز حـصـرم تـوتـیـا
          هــم امـارت هـم زبـان دارم کـلـیـد گـنـج عـرش
          ویـن دو دعـوی را دلـیـل اسـت از حـدیث مصطفا
          مــن قــریــن گــنــج و ایـنـان خـاک بـیـزان هـوس
          مـــن چـــراغ عـــقـــل و آنــهــا روز کــوران هــوا
          دشـمـنـنـد ایـن عـقـل و فـطـنـت را حـریفان حسد
          مــنـکـرنـد ایـن سـحـر و مـعـجـز را رفـیـقـان ریـا
          حـسـن یـوسـف را حـسـد بـردنـد مـشـتی ناسپاس
          قــول احــمــد را خـطـا خـوانـدنـد جـمـعـی نـاسـزا
          مـن هـمـی در هـنـد مـعـنـی راست هم چون آدمم
          ویـن خـران در چـیـن صورت کوژ چون مردم گیا
          چــون مــیــان کــاســهٔ ارزیــز دلــشـان بـی‌فـروغ
          چــون دهــان کــوزهٔ ســیـمـاب کـفـشـان بـی‌عـطـا
          مـن عـزیـزم مـصـر حـکـمـت را و ایـن نـامـحرمان
          غـــر زنـــان بـــرزنــنــد و غــرچــگــان روســتــا
          گـر مـرا دشـمـن شـدنـد این قوم معذورند از آنک
          مــن ســهــیــلــم کــآمــدم بــر مـوت اولـادالـزنـا
          جــرعــه نـوش سـاغـر فـکـر مـنـنـد از تـشـنـگـی
          ریـــزه خـــوار ســـفـــرهٔ راز مــنــنــد از نــاشــتــا
          مـغـزشـان در سـر بـیـاشـوبـم کـه پـیـلند از صفت
          پــوسـتـشـان از سـر بـرون آرم کـه مـارنـد از لـقـا
          لـشـکـر عـادنـد و کـلـک مـن چو صرصر در صریر
          نـسـل یـاجـوجـنـد و نـطـق من چو صور اندر صدا
          خـویـشـتـن هـم جـنـس خـاقـانـی شمارند از سخن
          پــارگــیــن را ابــر نــیــسـانـی شـنـاسـنـد از سـخـا
          نـی هـمـه یـک رنـگ دارد در نـیـسـتـان‌هـا ولـیک
          از یــکــی نــی قــنــد خــیــزد وز دگـر نـی، بـوریـا
          دانـم از اهـل سـخـن هـرکـه ایـن فـصـاحت بشنود
          هــم بــسـوزد مـغـز و هـم سـودا پـزد بـی‌مـنـتـهـا
          گــویــد ایــن خــاقـانـی دریـا مـثـابـت خـود مـنـم
          خــوانــمــش خــاقــانــی امــا از مــیـان افـتـاده قـا





موضوع: خاقانی،

[ سه شنبه 11 آذر 1393 ] [ 02:01 ب.ظ ] [ محمد امین مرادی ]

[ نظرات() ]

قصیده خاقانی

شمارهٔ ۵ - در نعت پیغمبر اکرم صلی‌الله علیه و آله          
          طـــفـــلــی هــنــوز بــســتــهٔ گــهــوارهٔ فــنــا
          مـرد آن زمـان شـوی کـه شـوی از هـمـه جدا

          جــهــدی بــکــن کـه زلـزلـهٔ صـور در رسـد
          شــــاه دل تـــو کـــرده بـــود کـــاخ را رهـــا

          جان از درون به فاقه و طبع از برون به برگ
          دیـو از خـورش بـه هـیـضـه و جـمـشـید ناشتا

          آن بــه کـه پـیـش هـودج جـانـان کـنـی نـثـار
          آن جـان کـه وقـت صـدمـهٔ هـجـران شود فنا

          رخــش تــو را بــر آخــور سـنـگـیـن روزگـار
          بــرگ گــیــا نــه و خــر تــو عــنــبـریـن چـرا

          بــر پــردهٔ عــدم زن زخــمــه ز بــهــر آنــک
          بــرداشــتـه اسـت بـهـر فـرو داشـت ایـن نـوا

          در رکــعــت نــخـسـت گـرت غـفـلـتـی بـرفـت
          ایـنـجـا سـجـود سـهـو کـن و در عـدم قـضـا

          گـــر حـــلـــهٔ حـــیــات مــطــرز نــگــرددت
          انــدیــک درنــمــانــدت ایـن کـسـوت از بـهـا

          از پـیـل کـم نـه‌ای کـه چـو مـرگش فرا رسد
          در حــال اســتــخــوانــش بـیـرزد بـدان بـهـا

          از اسـتـخـوان پـیـل نـدیـدی که چرب دست
          هــم پــیــل ســازد از پــی شــطـرنـج پـادشـا

          امـروز سـکـه سـاز کـه دل دار ضـرب توست
          چــون دل روانــه شــد نــشـود نـقـد تـو روا

          اکـنـون طـلـب دوا که مسیح تو بر زمی است
          کـانـگـه کـه رفـت سـوی فـلـک فوت شد دوا

          بــیــمــار بــه ســواد دل انــدر نــیـاز عـشـق
          مــجــروح بــه قــبــای گــل از جـنـبـش صـبـا

          عشق آتشی است کاتش دوزخ غذای اوست
          پــس عــشــق روزه دار و تـو در دوزخ هـوا

          در ایـرمـان سـرای جـهـان نـیـسـت جای دل
          دیـر از کـجـا و خـلـعـت بـیـت الـلـه از کـجـا

          بــنــگـر چـه نـاخـلـف پـسـری کـز وجـود تـو
          دار الــخــلــافــهٔ پــدر اســت ایــرمــان سـرا

          در جـسـتـجوی حق شو و شبگیر کن از آنک
          نـاجـسـتـه خـاک ره بـه کـف آیـد نـه کـیـمـیا

          بــالــا بــرآر نــفـس چـلـیـپـا پـرسـت از آنـک
          عـیـسـی تـوست نفس و صلیب است شکل لا

          گـــر در ســـمــوم بــادیــهٔ لــا تــبــه شــوی
          آرد نــســیــم کــعــبــهٔ الــا الــلــهــت شـفـا

          لــا را ز لــات بــاز نــدانــی بــه کــوی دیــن
          گـــر بـــی‌چـــراغ عـــقـــل روی راه انــبــیــا

          اول ز پــیــشــگــاه قــدم عـقـل زاد و بـس
          آری کــه از یــکــی یــکــی آیــد بــه ابــتـدا

          عــقــل جــهــان طــلــب در آلــودگــی زنــد
          عـــقــل خــدا پــرســت زنــد درگــه صــفــا

          کــتــف مــحــمــد از در مــهــر نــبــوت اسـت
          بــر کــتــف بــیــور اســب بــود جــای اژدهـا

          بـا عـقـل پـای کوب که پیری است ژنده پوش
          بر  فقر دست کش که عروسی است خوش لقا

          جـان را بـه فـقـر بـاز خـر از حـادثات از آنک
          خـوش نـیـسـت ایـن غریب نوآئین در این نوا

          انــدر جــزیــره‌ای و مــحــیـط اسـت گـرد تـو
          زیـن سـوت مـوج مـحـنـت و زان سـو شـط بلا

          از  رمز درگذر که زمین چون جزیره‌ای است
          گـردون بـه گـرد او چـو مـحـیـط است در هوا

          از گــشـت روزگـار سـلـامـت مـجـوی از آنـک
          هــرگــز ســراب پــر نــکــنــد قــربــهٔ ســقــا

          در قــمــرهٔ زمــانــه فـتـادی بـه دسـت خـون
          وامـال کـعـبـتـیـن کـه حـریفی است بس دغا

          فـرسـوده دان مـزاج جـهـان را بـه نـاخـوشی
          آلــوده دان دهــان مــشــعــبــد بــه گـنـدنـا

          ایــنــجــا مـسـاز عـیـش کـه بـس بـیـنـوا بـود
          در قـــحــط ســال کــنــعــان دکــان نــانــوا

          زیـن غـرقـگـان رو کـه نـهـنـگ اسـت برگذر
          زیـن سـبـزه زار خـیـز کـه زهـر اسـت در گـیا

          گــیـتـی سـیـاه خـانـه شـد از ظـلـمـت وجـود
          گــردون کــبــود جــامــه شــد از مــاتـم وفـا

          از خـشـک سـال حـادثـه در مـصـطـفـی گریز
          کـایـنـک بـه فـتـح بـاب ضـمـان کـرد مـصطفی

          ورد تـو ایـن بـس اسـت که ای غیث، الغیاث
          کــز فــیـض او بـه سـنـگ فـسـرده رسـد نـمـا

          بــودنــد تــا نــبــود نــزولـش در ایـن سـرای
          ایــن چــار مــادر و ســه مــوالــیــد بــیــنـوا

          شـاهـنشهی است احمد مرسل که ساخت حق
          تـــاج ازل کـــلـــاهـــش و درع ابـــد قـــبــا

          آن قــــابـــل امـــانـــت در قـــالـــب بـــشـــر
          وان عــــامــــل ارادت در عــــالــــم جــــزا

          چـــون نــوبــت نــبــوت او در عــرب زدنــد
          از جـــودی و احــد صــلــوات آمــدش صــدا

          بـر خـوان ایـن جـهـان زده انـگـشـت بر نمک
          نـاخـورده دسـت شـسـتـه ازیـن بـی‌نـمـک ابـا

          آزاد کــــــردهٔ در او بـــــود عـــــقـــــل و او
          چـون عـقـل هـم شـهـنـشـه و هـم پاسبان ما

          او رحـــمــت خــداســت جــهــان خــدای را
          از رحـــمـــت خــدای شــوی خــاصــهٔ خــدا

          ای هــســت‌هــا ز هــســتـی ذات تـو عـاریـت
          خــاقــانــی از عــطــای تــو هـسـت آیـت ثـنـا

          مـرغـی چـنـیـن کـه دانـه و آبـش ثنای توست
          مــپــســنـد کـز نـشـیـمـن عـالـم کـشـد جـفـا

          از عــالـم دو رنـگ فـراغـت دهـش چـنـانـک
          دیــگــر نــدارد ایــن زن رعــنـاش در عـنـا





موضوع: خاقانی،

[ دوشنبه 10 آذر 1393 ] [ 05:04 ب.ظ ] [ محمد امین مرادی ]

[ نظرات() ]